Iapanais - Uicipeid
Jump to content
Am prìomh-chlàr-taice
Am prìomh-chlàr-taice
move to sidebar
falaich
Seòladh
Prìomh dhuilleag
Doras na coimhearsnachd
Mùthaidhean ùra
Duilleag air thuaiream
Cobhair
Duilleagan sònraichte
Lorg
Lorg
Coltas
Tabhartasan
Cruthaich cunntas
Log a-steach
Innealan pearsanta
Tabhartasan
Cruthaich cunntas
Log a-steach
Contents
move to sidebar
falaich
Beginning
1
Tùs agus Seòrsachadh
2
Buadhan
3
Keigo
Toggle Keigo subsection
3.1
Dòighean eadar-dhealaichte air na h-aon rudan a ràdh
4
Ceanglaichean a-mach
5
Iomraidhean
Toggle the table of contents
Iapanais
237 cànan
Аԥсшәа
Acèh
Адыгабзэ
Afrikaans
Alemannisch
አማርኛ
Pangcah
Aragonés
Ænglisc
अंगिका
العربية
ܐܪܡܝܐ
الدارجة
مصرى
অসমীয়া
Asturianu
अवधी
Azərbaycanca
تۆرکجه
Башҡортса
Basa Bali
Boarisch
Žemaitėška
Bikol Central
Беларуская (тарашкевіца)
Беларуская
Betawi
Български
भोजपुरी
Banjar
বাংলা
བོད་ཡིག
Brezhoneg
Bosanski
Batak Mandailing
Буряад
Català
閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Нохчийн
Cebuano
Tsetsêhestâhese
کوردی
Qırımtatarca
Čeština
Kaszëbsczi
Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ
Чӑвашла
Cymraeg
Dansk
Deutsch
Zazaki
Dolnoserbski
Kadazandusun
ދިވެހިބަސް
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
Estremeñu
فارسی
Suomi
Võro
Føroyskt
Français
Arpetan
Nordfriisk
Frysk
Gaeilge
Gagauz
贛語
Kriyòl gwiyannen
Galego
Avañe'ẽ
Gaelg
Hausa
客家語 / Hak-kâ-ngî
Hawaiʻi
עברית
हिन्दी
Fiji Hindi
Hrvatski
Hornjoserbsce
Kreyòl ayisyen
Magyar
Հայերեն
Արեւմտահայերէն
Interlingua
Jaku Iban
Bahasa Indonesia
Ilokano
ГӀалгӀай
Ido
Íslenska
Italiano
日本語
Patois
La .lojban.
Jawa
ქართული
Qaraqalpaqsha
Taqbaylit
Адыгэбзэ
Kabɩyɛ
Tyap
Kumoring
Қазақша
ភាសាខ្មែរ
ಕನ್ನಡ
Yerwa Kanuri
한국어
Къарачай-малкъар
کٲشُر
Kurdî
Коми
Kernowek
Кыргызча
Latina
Ladino
Lëtzebuergesch
Лакку
Лезги
Lingua Franca Nova
Limburgs
Ladin
Lombard
Lingála
ລາວ
Lietuvių
Latviešu
Madhurâ
मैथिली
Basa Banyumasan
Мокшень
Malagasy
Олык марий
Māori
Minangkabau
Македонски
മലയാളം
Монгол
ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ
मराठी
Bahasa Melayu
Mirandés
မြန်မာဘာသာ
Эрзянь
مازِرونی
Nedersaksies
Plattdüütsch
नेपाली
नेपाल भाषा
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk bokmål
Novial
Sesotho sa Leboa
Occitan
Livvinkarjala
ଓଡ଼ିଆ
Ирон
ਪੰਜਾਬੀ
Kapampangan
Papiamentu
Picard
Polski
Piemontèis
پنجابی
پښتو
Português
Runa Simi
Română
Tarandíne
Русский
Русиньскый
Ikinyarwanda
संस्कृतम्
Саха тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ
Sardu
Sicilianu
Scots
سنڌي
Davvisámegiella
Srpskohrvatski / српскохрватски
Taclḥit
සිංහල
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Gagana Samoa
ChiShona
Shqip
Српски / srpski
Sunda
Svenska
Kiswahili
Ślůnski
தமிழ்
ತುಳು
తెలుగు
Тоҷикӣ
ไทย
Türkmençe
Tagalog
Tolışi
Toki pona
Tok Pisin
Türkçe
Seediq
Татарча / tatarça
Reo tahiti
Тыва дыл
Удмурт
ئۇيغۇرچە / Uyghurche
Українська
اردو
Oʻzbekcha / ўзбекча
Vèneto
Vepsän kel’
Tiếng Việt
Volapük
Walon
Winaray
吴语
Хальмг
მარგალური
ייִדיש
Yorùbá
Vahcuengh
ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ
文言
閩南語 / Bân-lâm-gí
粵語
中文
IsiZulu
Deasaich na ceanglaichean
Duilleag
Deasbaireachd
Gàidhlig
Leugh
Deasaich
Deasaich an tùs
Seall an eachdraidh
Innealan
Innealan
move to sidebar
falaich
Actions
Leugh
Deasaich
Deasaich an tùs
Seall an eachdraidh
Coitcheann
Na tha a' ceangal a-nall an-seo
Mùthaidhean buntainneach
Luchdaich suas faidhle
Ceangal buan
Fiosrachadh mun duilleag
Thoir iomradh air an duilleag seo
Get shortened URL
Switch to legacy parser
Clò-bhuail/às-phortaich
Cruthaich leabhar
Luchdaich a-nuas mar PDF
Tionndadh a ghabhas a chlò-bhualadh
Ann am pròiseactan eile
Abstract Wikipedia
Wikimedia Commons
Wikifunctions
Nì Wikidata
Coltas
move to sidebar
falaich
O Uicipeid
Iapanais
Fuaimneachadh
[ɲihoŋɡo]
Ga bruidhinn ann an
Mòrchuid: Iapan
Coimhearsnachd bheag: Braisil (~1.5 millean), Na Stàitean Aonaichte (~1.2 millean, gu h-àraid Hawaii), Peru (~88,000), Astràilia (53,000~, gu h-àraid Sydney), Tai-Bhàn (16,000~20,000), Na h-Eileanan Filipineach (13,000), Guam (2,000) [1]
Luchd-labhairt iomlan
130 millean [2]
Reangach
9
Teaghlach-chànan
Iapanach
Cànanan Iapanach
Iapanais
Siostam-litreachaidh
Lideirean agus Logagrafan Iapanach
Inbhe Oifigeil
Cànan oifigeil ann an
Iapan
Air a riaghladh le
Gin (ach, tha Riaghaltas Iapan an sàs ann gu mòr)
Còdan Cànan
ISO 639-1ja
ISO 639-2jpn
SILjpn
Tha tuilleadh air 130 millean daoine aig a bheil Iapanais, a tha a' fuireach ann an Iapan agus ann an coimhearsnachdan eilthirich Iapanach air feadh an t-saoghail. 'S e Nihongo (日本語) a theirear ri Iapanais anns a' chànan fhèin. Tha e a' ciallachadh cànan na h-Iapain. 'S e Grian a' bhrìgh a th' air an kanji 日 agus an seo, Freumh air 本. Tha am briathar Sìonach-Iapanach seo, 日本 (Nihon no Nippon), a' toirt dealbh air an Iapan bho shealladh Sìona, a thaobh suidheachaidh cruinn-eòlasach an dà dhùthaich. 'S i an Iapan far a dh' èireas a' ghrian agus Sìona far an tèid i foidhpe. Tha an abairt Tìr Èirigh na Grèine a' tighinn às an sin.
Tùs agus Seòrsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e cànan in-sònraichte (isolated language) a th' ann an Iapanais. 'S e an cànan as dlùithe ris, Coirianais (a thaobh morf-eòlas, co-chàradh gu h-àraid), ach nam biodh Ryūkyūanais (teanga Okinawa) ga mheas mar chànan na chòir fhèin, 's esan an cànan a bu dhlùithe mar phàirt dhen aon teaghlach cànain.[3]
Gidheadh, 's iomadh teoric a tha ann a tha a' sireadh air mìnicheadh a thoirt air tùs a' chànain seo, ach chan eil fiù 's aon dhiubh sin nach eil air a connsachadh. Tha cuid de sgoilearan air Iapanais a cheangladh ri Coirianais, Mongolais agus na cànanan Altaic eile, a' toirt iomradh air coimeas gràmadach eatorra. Tha sgoilearan eile a' sìreadh tùs a' chànain ann an sòisealtasan coltach ri Iapan a thaobh cultar agus eag-eòlas eadar ceann a deas Sìona agus an Himalaya. An dèidh sin, tha feadhainn eile a' cumail a-mach gur ionnan tùs a' chànain agus na cànanan Draibhideach agus cànanan nan ioma-eileanach.(Polynesia) 'S ann tric a bhithear a' moladh gur e crìtheol a th' anns a' chànan seo, a' gabhail a-steach tuilleadh air aon de na teangannan sin.
Buadhan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e cànan co-glaodhach (agglutinating language) a th' ann an Iapanais. 'S e sin gu bheil i a' leigeil rithe structar gràmadach le bhith a' ceangladh comharran (は、が、に/wa, ga, ni) ri stuic fhacail.[4]
Ged a tha riochdairean ann mar: 私 watashi (mi), あなた anata (thu), 彼 kare (e), 彼女 kanojo (i) is mar sin air adhart, chan eileas gan cleachdadh cho tric ann an còmhradh, seach ann an sgrìobhadh. Tha sin a' dèanamh gu bheil Iapanais caran neo-dhìreach mar chainnt; rud a tha a' freagairt an t-sluaigh Iapanach gu math, oir tha iadsan gam meas neo-dhìreach gu leòr nan dòighean.
Mar eisimpleir, chanar 私はスコットランド人です。watashi ha sukottorandojin desu. (Mise – Albannach – tha) (Tha mi nam Albannach), ach ann an còmhradh far a bheil e soilleir cò tha a' bruidhinn agus cò mu dheidhinn, dh' fhàgar watashi (còmhla ris a' chomharra は wa), a-mach agus theirear スコットランド人です。sukottorandojin desu; (Albannach-tha). Cha leigeas a leas an riochdair watashi (mi) a ràdh idir airson 's gun tuig daoine. Mar sin dheth, tha Iapanais gu math feumail airson bruidhinn air daoine, no air dìomhaireas nach eileas ag iarraidh fhoillseachadh. Fiù 's nan cluinneadh cuideigin an còmhradh, dh' fhaoidte nach ann a bhiodh fios aca cò no dè air a bhiodh an luchd-labhairt a-mach, air sgàth chion riochdairean. 'S e cnag na cùise a th' ann nach eil an t-subseig ga cleachdadh a h-uile uair ann an còmhradh.
Riochdan Modhail
'S iomadh chaochladh a tha air Iapanais a-rèir dreuchd, inbhe is àite san t-sòisealtas, gnè agus aithneachadh sgìreil an neach-labhairt. Tha siostam gràmadach farsainn aig Iapanais gus cainnt a chur air foirmeileachd agus modhaileachd; rud aig nach eil a' chuid as motha de chànanan Siarach.
Keigo[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Keigo (敬語) a chanas ri modhaileachd ann an Iapanais, agus thathas ga cleachdadh a-rèir inbhe a' chàirdeas a tha ann eadar daoine. Chan eil càirdeas co-ionnan sa chumantas ann an sòisealtas Iapanach. 'S tric a bhios suidheachadh nas àirde aig neach, agus gabhaidh sin a dhearbhadh a-rèir iomadach fhactair leithid dreuchd, aois, eòlas no fiù 's an suidheachadh anns a bheil neach aig an àm – mar eisimpleir, cuideigin ag iarraidh fàbhair air cuideigin eile. Thathas a' cleachdadh Keigo ann an gnothach sam bith far a bheil neach-obrach a' bruidhinn ri neach-ceannaich; m.e. ann an taigh-bìdh, no bùth sam bith eile. Faodaidh an neach-ceannaich cainnt dhìreach mhì-fhoirmeil a chleachdadh (gu ìre), ach chan fhaod an neach-obrach idir, mura h-e neach a tha tòrr nas aosta na an neach-ceannaich a th' ann.
Dòighean eadar-dhealaichte air na h-aon rudan a ràdh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha fiù 's gnìomhar beag sìmplidh air a chur an cèill ann an diofar dhòigh a-rèir cò tha a' dol càite. Ma tha thu fhèin a' dol a thadhail air neach aig a bheil inbhe nas àirde, 's iad mairu agus ukagau na gnìomhairean a thathas a' cleachdadh (oir, tha sin a' sealltainn an inbhe nas ìsle a th' agad fhèin; dh' fhaodadh cainnt ùmhail seach cainnt urramach a chur orra). Ma 's e neach 's inbhe nas àirde aige a bhios a' falbh a dh'àiteigin, 's iad irassharu agus oideninaru na gnìomhairean urramach. Tha diofar ìrean fhoirmealachd ann cuideachd. Ma 's e 's gu bheileas a' bruidhinn ri caraidean dlùith, 's e iku am facal mì-fhoirmeil, leis na comharran fireann no boireann, yo no wa, air an cur ris a cheann. 'S e ikimasu no ikundesu a bhiodh ann ge-tà, ann an suidheachadh nas fhoirmeile, fiù 's eadar daoine is inbhe co-ionann aca. 'S iad suidheachaidhean "desu/masu" a theireas ri seo; far an gabh gnìomhairean suidheachaidhean foirmeil na deiridhean modhail -desu no -masu.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Leasan tòiseachaidh Iapanaise tro mheadhan na Gàidhlig
Sgeulachd cloinne Iapanach: Comain na corra-ghrithich air eadar-theangachadh bhon Iapanais le Steaphan MacRisnidh aig Dàna (Gàidhlig)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
↑  Staitistig Riaghaltas Iapan
↑ Cànanan an t-Saoghail
↑  Japan As It Is/日本タテヨコ；Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken ISBN 4-05-401425-9
↑  Japan As It Is/日本タテヨコ；Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken ISBN 4-05-401425-9
Commons
Tha dealbhan ann an  Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:
Iapanais
Air a tharraing à "https://gd.wikipedia.org/w/index.php?title=Iapanais&oldid=579087"
Roinnean-seòrsa:
Pages using ISBN magic links
Cànain Iapanach
Iapan
Chaidh an duilleag seo a dheasachadh 24 dhen Mhàrt 2025 aig 22:18 turas mu dheireadh.
Page was rendered with Parsoid.
Tha an teacsa seo ri làimh fo cheadachas Creative Commons Attribution-ShareAlike License;
faodaidh gu bheil e buailteach do theirmichean a bharrachd.
Faic teirmichean a’ chleachdaidh airson mion-fhiosrachadh.
Am polasaidh prìobhaideachd
Mu dhèidhinn Uicipeid
Aithrisean-àichidh
Code of Conduct
Luchd-leasachaidh
Stadastaireachd
Aithris-rùin nam briosgaidean
Sealladh inneil-làimhe
Lorg
Lorg
Toggle the table of contents
Iapanais
237 cànan
Cuir ris cuspair