Ceoldráma - Vicipéid
Jump to content
Príomh-roghchlár
Príomh-roghchlár
move to sidebar
folaigh
Nascleanúint
Príomhleathanach
Tairseach chomhphobail
Athruithe deireanacha
Leathanach fánach
Cabhair
Leathanaigh speisialta
Cuardaigh
Cuardaigh
Cuma
Síntiúis
Cruthaigh cuntas
Logáil isteach
Do chuid uirlisí
Síntiúis
Cruthaigh cuntas
Logáil isteach
Clár ábhair
move to sidebar
folaigh
Tús
1
Comhlachtaí Opera
2
Cumadóirí ceoldrámaí
Toggle the table of contents
Ceoldráma
140 languages
Afrikaans
Alemannisch
Aragonés
Ænglisc
العربية
الدارجة
مصرى
অসমীয়া
Asturianu
Azərbaycanca
تۆرکجه
Башҡортса
Boarisch
Žemaitėška
Bikol Central
Беларуская (тарашкевіца)
Беларуская
Български
বাংলা
Brezhoneg
Bosanski
Буряад
Català
کوردی
Čeština
Чӑвашла
Cymraeg
Dansk
Deutsch
Zazaki
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
فارسی
Suomi
Français
Frysk
贛語
Kriyòl gwiyannen
Gàidhlig
Galego
Avañe'ẽ
Gaelg
Hausa
עברית
हिन्दी
Fiji Hindi
Hrvatski
Magyar
Հայերեն
Interlingua
Bahasa Indonesia
Ilokano
Ido
Íslenska
Italiano
日本語
Patois
Jawa
ქართული
Kabɩyɛ
Қазақша
ಕನ್ನಡ
한국어
Kurdî
Kernowek
Кыргызча
Latina
Lëtzebuergesch
Limburgs
Lietuvių
Latviešu
Олык марий
Македонски
മലയാളം
Монгол
मराठी
Bahasa Melayu
မြန်မာဘာသာ
Plattdüütsch
नेपाल भाषा
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk bokmål
Occitan
Livvinkarjala
Ирон
ਪੰਜਾਬੀ
Papiamentu
Picard
Polski
Piemontèis
پنجابی
پښتو
Português
Runa Simi
Română
Русский
Русиньскый
Sicilianu
Scots
سنڌي
Srpskohrvatski / српскохрватски
සිංහල
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Gagana Samoa
Shqip
Српски / srpski
Seeltersk
Sunda
Svenska
Kiswahili
Ślůnski
தமிழ்
తెలుగు
Тоҷикӣ
ไทย
Tagalog
Türkçe
Xitsonga
Татарча / tatarça
Українська
اردو
Oʻzbekcha / ўзбекча
Vepsän kel’
Tiếng Việt
Volapük
Walon
Winaray
吴语
მარგალური
ייִדיש
閩南語 / Bân-lâm-gí
粵語
中文
Athraigh naisc
Alt
Plé
Gaeilge
Léigh
Cuir in eagar
Cuir foinse in eagar
Féach ar stair
Uirlisí
Uirlisí
move to sidebar
folaigh
Gníomhartha
Léigh
Cuir in eagar
Cuir foinse in eagar
Féach ar stair
Ginearálta
Cad a nascann anseo
Athruithe gaolmhara
Nasc buan
Eolas faoin leathanach
Luaigh an lch seo
Faigh URL giorraithe
Switch to legacy parser
Priontáil/easpórtáil
Cruthaigh leabhar
Íoslódáil mar PDF
Leagan inphriontáilte
I dtionscadail eile
Wikimedia Commons
Mír Wikidata
Cuma
move to sidebar
folaigh
Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Ní mór an t-alt seo a ghlanadh, ionas go mbeidh caighdeán níos fearr ann.
Tar éis duit an t-alt a ghlanadh, is féidir leat an teachtaireacht seo a bhaint de. Féach ar Conas Leathanach a Chur in Eagar agus an Lámhleabhar Stíle le fáil amach faoin dóigh cheart le feabhas a chur ar alt ciclipéide.
Is cineál amharclannaíochta é ceoldráma ina bhfuil an ceol ina chomhpháirt bhunúsach agus ina nglacann amhránaithe róil dhrámatúla. De ghnáth is comhoibriú idir cumadóir agus leabhrógaí é an "saothar" sin (aistriúchán litriúil an fhocail Iodáilis "opera ") agus ionchorpraíonn sé roinnt de na taibhealaíona, amhail aisteoireacht, radharcra, feistis, agus uaireanta damhsa nó bailé. Is iondúil go dtugtar an léiriú in áras ceoldrámaíochta, in éineacht le ceolfhoireann nó ensemble ceoil níos lú, atá faoi stiúir, ó thús an 19ú haois, stiúrthóir ceolfhoirne. Cé go bhfuil dlúthbhaint ag an gceolamharclannaíocht le ceoldráma, meastar go bhfuil an dá cheann difriúil óna chéile.
Is cuid lárnach de thraidisiún ceoil chlasaicigh an Iarthair é an ceoldráma. Ar dtús, tuigeadh gur píosa a bhí go hiomlán canta é, i gcodarsnacht le dráma le hamhráin, tá seánraí iomadúla tagtha ar cheoldrámaí, lena n-áirítear roinnt seánraí a chuimsíonn idirphlé labhartha mar Singspiel agus Opéra comique.  Sa cheoldráma  rannach traidisiúnta, úsáideann amhránaithe dhá stíl amhránaíochta: reacaireacht, stíl infhillte cainte, agus áirianna neamhspleácha. Sa 19ú haois tháinig méadú ar an dráma ceoil leanúnach.
Thosaigh an ceoldráma san Iodáil ag deireadh an 16ú haois (le Dafne a cailleadh den chuid is mó le Jacopo Peri, a táirgeadh i bhFlórans i 1598) go háirithe ó shaothair le Claudio Monteverdi, go háirithe L'Orfeo, agus scaipeadh go luath tríd an gcuid eile den Eoraip: chabhraigh Heinrich Schütz sa Ghearmáin, Jean - Baptiste Lully sa Fhrainc, agus Henry Purcell i Sasana lena dtraidisiúin náisiúnta a bhunú sa 17ú haois. San 18ú haois, lean ceoldráma na hIodáile ar aghaidh i gceannas ar an gcuid is mó den Eoraip (seachas an Fhrainc), ag mealladh cumadóirí eachtracha mar George Frideric Handel. Ba é Opera Seria an fhoirm is mó le rá de cheoldráma na hIodáile, go dtí gur imoibrigh Christoph Willibald Gluck i gcoinne a shaorga lena cheoldrámaí "athchóiriú" sna 1760í. Is é an phearsa is cáiliúla de cheoldráma déanach an 18ú haois Wolfgang Amadeus Mozart, a thosaigh le seria ceoldráma ach is cáiliúla é as a chuid ceoldrámaí grinn Iodáilis, go háirithe Pósadh Figaro (Le nozze di Figaro), Don Giovanni, agus Così fan tutte, chomh maith le Die Entführung aus dem Serail (An Fuadach ón Seraglio), agus The Magic Flute (Die Zauberflöte), sainchomharthaí tíre i dtraidisiún na Gearmáine.
Cineál ceoldráma atá in ceoldráma a chuirtear i láthair an phobail. Is gnách féitheanna agus sonraí áirithe a bheith i gceoldráma m.sh., bíonn réamhcheoil agus ceol idir chanadh ann, bíonn canadh amhrán aonair, beirte agus drongach ann, agus bíonn cur i láthair i bhfoirm dráma, go minic le feistis an-ghalánta agus cúlra an-mhaisithe.
Póstaer don opera Carmen le Georges Bizet (1875)
Sa lá atá inniu ann, bíonn ceolfhoireann suite faoi bhun an ardán de ghnáth, agus bíonn innealra agus iliomad cuiditheoirí agus ceardaithe fostaithe chun cúlraí agus feistis eile a ullmhú, agus ina dhiaidh sin iad a chur in áit le linn an taispeántais. Chomh maith leis sin bíonn gá le ceardaithe solais, maisitheoirí aghaidh agus gruaige, innealtóirí fuaim, agus lucht stiúrtha na n-éisteoirí, lucht díolta leabhrán, lucht díolta cló-cheadanna, agus lucht ullmhúcháin agus dáileadh bídh agus dí. Níl ceoldráma i mórán cathair mór, agus go minic is gá cuidiú ó rialtais chun ceoldráma a chur ar bun agus a dhaingniú i mbaile.
Comhlachtaí Opera[cuir in eagar | athraigh foinse]
I measc mórchomhlachtaí ceoldrámaíochta an domhain, tá an Opera Meitreapólach agus Opera Cathartha Nua-Eabhrac i Nua-Eabhrac, an Liceu i mBarcelona, Ceoldráma Náisiúnta Shasana i Londain, an Mariinsky i Moscú, an Opéra Nationale i bPáras, an Suomen Kansaalisooppera i Heilsincí, an Deutsche Oper agus an Staatsoper i mBerlin, agus Ceoldráma Náisiúnta na Breataine Bige i gCaerdíd.
In Éirinn, tá an Compántas Náisiúnta Ceoldrámaíochta Éireann é roimh na comhlachtaí. Déannan sé in mBaile Átha Cliath agus thart ar an tír.
Tá Ceoláras i gCorcaigh, ach ní heol cathain a bhí ceoldrámaí riamh ann. Tá feis cheoldráma chlúiteach gach uile bhliain i Loch Garman, ar é a aidhm saothair atá beagnach ligthe i ndearmad a thabhairt chun cinn arís.
Liosta de phríomhthithe opera an domhain
Cumadóirí ceoldrámaí[cuir in eagar | athraigh foinse]
Imeasc na gcumadóirí móra ceoldráma tá:
John Adams
Vincenzo Bellini
Alban Berg
Hector Berlioz
Georges Bizet
Benjamin Britten
Gustave Charpentier
Claude Debussy
Gaetano Donizetti
Philip Glass
Christoph Willibald Gluck
Charles Gounod
George Frideric Handel
Joseph Haydn
Leos Janacek
Ruggiero Leoncavallo
Jean-Baptiste Lully
Pietro Mascagni
Jules Massenet
Giacomo Meyerbeer
Modest Mussorgsky
Claudio Monteverdi
Wolfgang Amadeus Mozart
Jacques Offenbach
Francis Poulenc
Giacomo Puccini
Henry Purcell
Jean-Philippe Rameau
Steve Reich
Nikolai Rimsky-Korsakov
Gioacchino Rossini
Camille Saint-Saens
Richard Strauss
Igor Stravinsky
Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Giuseppe Verdi
Richard Wagner
Carl Maria von Weber
Kurt Weill
Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.
Aisghafa ó "https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Ceoldráma&oldid=1318855"
Catagóirí:
Glanadh na Vicipéide
Ceoldráma
Ealaíona teangabhunaithe
Tugadh an leathanach seo cothrom le dáta an 27 Meitheamh 2026 ag 09:34.
Page was rendered with Parsoid.
Tá an téacs ar fáil faoi réir an Creative Commons Attribution/Share-Alike License; féadann téarmaí eile a bheith i bhfeidhm sa bhreis. Féach ar Téarmaí Úsáide le sonraí a fháil.
Trádmharc cláraithe is ea Wikipedia® de chuid Wikimedia Foundation, Inc., eagraíocht neamhbhrabúis.
Polasaí príobháideachais
Maidir le Vicipéid
Séanadh
Teagmhálaithe dlí agus sábháilteachta
Cód Iompair
Forbróirí
Staitisticí
Ráiteas fianán
Amharc móibíleach
Cuardaigh
Cuardaigh
Toggle the table of contents
Ceoldráma
140 languages
Cuir topaic leis