Японская мова — Вікіпедыя
Перайсці да зместу
Галоўнае меню
Галоўнае меню
перанесці да бакавой панэлі
схаваць
Навігацыя
Галоўная старонка
Супольнасць
Апошнія змены
Новыя старонкі
Форум
Выпадковая старонка
Даведка
Паведаміць пра памылку
Пошук
Пошук
Выгляд
Ахвяраваць
Стварыць уліковы запіс
Увайсці
Асабістыя інструменты
Ахвяраваць
Стварыць уліковы запіс
Увайсці
Змест
перанесці да бакавой панэлі
схаваць
Пачатак
1
Дыялекты
2
Фанетыка
Змяніць стан падраздзелу Фанетыка
2.1
Зычныя
2.2
Галосныя
3
Гл. таксама
4
Зноскі
5
Літаратура
6
Спасылкі
Пераключыць змест
Японская мова
237 моў
Аԥсшәа
Acèh
Адыгабзэ
Afrikaans
Alemannisch
አማርኛ
Pangcah
Aragonés
Ænglisc
अंगिका
العربية
ܐܪܡܝܐ
الدارجة
مصرى
অসমীয়া
Asturianu
अवधी
Azərbaycanca
تۆرکجه
Башҡортса
Basa Bali
Boarisch
Žemaitėška
Bikol Central
Беларуская (тарашкевіца)
Betawi
Български
भोजपुरी
Banjar
বাংলা
བོད་ཡིག
Brezhoneg
Bosanski
Batak Mandailing
Буряад
Català
閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Нохчийн
Cebuano
Tsetsêhestâhese
کوردی
Qırımtatarca
Čeština
Kaszëbsczi
Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ
Чӑвашла
Cymraeg
Dansk
Deutsch
Zazaki
Dolnoserbski
Kadazandusun
ދިވެހިބަސް
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
Estremeñu
فارسی
Suomi
Võro
Føroyskt
Français
Arpetan
Nordfriisk
Frysk
Gaeilge
Gagauz
贛語
Kriyòl gwiyannen
Gàidhlig
Galego
Avañe'ẽ
Gaelg
Hausa
客家語 / Hak-kâ-ngî
Hawaiʻi
עברית
हिन्दी
Fiji Hindi
Hrvatski
Hornjoserbsce
Kreyòl ayisyen
Magyar
Հայերեն
Արեւմտահայերէն
Interlingua
Jaku Iban
Bahasa Indonesia
Ilokano
ГӀалгӀай
Ido
Íslenska
Italiano
日本語
Patois
La .lojban.
Jawa
ქართული
Qaraqalpaqsha
Taqbaylit
Адыгэбзэ
Kabɩyɛ
Tyap
Kumoring
Қазақша
ភាសាខ្មែរ
ಕನ್ನಡ
Yerwa Kanuri
한국어
Къарачай-малкъар
کٲشُر
Kurdî
Коми
Kernowek
Кыргызча
Latina
Ladino
Lëtzebuergesch
Лакку
Лезги
Lingua Franca Nova
Limburgs
Ladin
Lombard
Lingála
ລາວ
Lietuvių
Latviešu
Madhurâ
मैथिली
Basa Banyumasan
Мокшень
Malagasy
Олык марий
Māori
Minangkabau
Македонски
മലയാളം
Монгол
ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ
मराठी
Bahasa Melayu
Mirandés
မြန်မာဘာသာ
Эрзянь
مازِرونی
Nedersaksies
Plattdüütsch
नेपाली
नेपाल भाषा
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk bokmål
Novial
Sesotho sa Leboa
Occitan
Livvinkarjala
ଓଡ଼ିଆ
Ирон
ਪੰਜਾਬੀ
Kapampangan
Papiamentu
Picard
Polski
Piemontèis
پنجابی
پښتو
Português
Runa Simi
Română
Tarandíne
Русский
Русиньскый
Ikinyarwanda
संस्कृतम्
Саха тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ
Sardu
Sicilianu
Scots
سنڌي
Davvisámegiella
Srpskohrvatski / српскохрватски
Taclḥit
සිංහල
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Gagana Samoa
ChiShona
Shqip
Српски / srpski
Sunda
Svenska
Kiswahili
Ślůnski
தமிழ்
ತುಳು
తెలుగు
Тоҷикӣ
ไทย
Türkmençe
Tagalog
Tolışi
Toki pona
Tok Pisin
Türkçe
Seediq
Татарча / tatarça
Reo tahiti
Тыва дыл
Удмурт
ئۇيغۇرچە / Uyghurche
Українська
اردو
Oʻzbekcha / ўзбекча
Vèneto
Vepsän kel’
Tiếng Việt
Volapük
Walon
Winaray
吴语
Хальмг
მარგალური
ייִדיש
Yorùbá
Vahcuengh
ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ
文言
閩南語 / Bân-lâm-gí
粵語
中文
IsiZulu
Правіць спасылкі
Старонка
Размовы
беларуская
Чытаць
Правіць
Правіць зыходнік
Паказаць гісторыю
Інструменты
Інструменты
перанесці да бакавой панэлі
схаваць
Дзеянні
Чытаць
Правіць
Правіць зыходнік
Паказаць гісторыю
Агульныя
Сюды спасылаюцца
Звязаныя праўкі
Нязменная спасылка
Звесткі пра старонку
Цытаваць гэту старонку
Атрымаць скарочаны URL-адрас
Switch to legacy parser
Друк/экспарт
Стварыць кнігу
Спампаваць як PDF
Для друку
У іншых праектах
Abstract Wikipedia
Вікісховішча
Wikifunctions
Элемент Вікіданых
Выгляд
перанесці да бакавой панэлі
схаваць
З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
\n{{сцягафікацыя|Палау}} (у штаце [[Ангаур]])"},"рэйтынг":{"wt":"9<ref[http://www.ethnologue.com/statistics/size Рэйтынг моў па колькасці носьбітаў] // Этналог {{ref-en}}</ref"},"катэгорыя":{"wt":"[[Мовы Еўразіі]]"}},"i":0}}]}'Японская мова
Саманазва
日本語[1]
Краіны
Японія, ЗША, Бразілія, Гуам, Тайвань, Перу, Аўстралія
Рэгіёны
Далёкі Усход, Паўднёвая Амерыка, Аўстралія і Акіянія
Афіцыйны статус
Японія (дэ-факта)
Палау (у штаце Ангаур)
Арганізацыя, якая рэгулюе
Kokugo Shingikai
[d], Council for Cultural Affairs
[d], Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology
[d] і Agency for Cultural Affairs
[d]
Агульная колькасць носьбітаў
128 000 000 чал. (2019)
Рэйтынг
9[2]
Статус
у бяспецы[d]
Класіфікацыя
Катэгорыя
Мовы Еўразіі
япона-рукюскія мовы
японская мова
Пісьменнасць
Кандзі, кана, Катакана і Хірагана
Моўныя коды
ДАСТ 7.75–97
япо 870
ISO 639-1
ja
ISO 639-2
jpn
ISO 639-3
jpn
WALS
jpn
Ethnologue
jpn
Linguasphere
45-CAA
ABS ASCL
72 і 7201
IETF
ja
Glottolog
nucl1643
Вікіпедыя на гэтай мове
Япо́нская мо́ва (саманазва: 日本語, にほんご, にっぽんご, [nihõŋɡo], [nihõŋŋo]ⓘ[3]) — мова японцаў і фактычна дзяржаўная мова Японіі, са спрэчным сістэматычным становішчам сярод іншых моў. Родная мова для 122 млн чалавек (9-е месца ў свеце), свабодна валодаюць — каля 140 млн чалавек. Пашыраная пераважна ў Японіі, а таксама ў асяроддзі японскіх эмігрантаў.
Першыя пісьмовыя сведчанні існавання японскай мовы датуюцца VIII стагоддзем. Японская мова запісваецца трыма графічнымі сістэмамі — дзвюма складовымі азбукамі кана (хірагана і катакана) і спрошчанымі пасля 1946 года кітайскімі іерогліфамі. Хірагана выкарыстоўваецца для дапісання марфем ва ўласна японскіх ці даўно запазычаных словах, аснова ці нейкая частка якіх запісаная іерогліфамі, альбо для запісу слоў, якія больш не запісваюцца іерогліфамі (пасля рэформы ці з нейкіх іншых прычын). Катакана выкарыстоўваецца да запісу запазычанняў і выклічнікаў. Існуе таксама лацінізаваны алфавіт рамадзі для перадачы японскіх фанем.
Слоўнік японскай мовы налічвае больш за мільён слоў. На японскую лексіку ў значнай ступені паўплывала кітайская мова. Пасля другой сусветнай вайны мае месца актыўнае запазычанне англійскіх слоў.
Нацумэ Сосэкі з'яўляецца адным з аўтараў, якія сфарміравалі сучасную літаратурную японскую мову. У 1946 годзе была праведзена рэформа іерагліфікі ў мэтах яе спрашчэння. Быў таксама складзены спіс найчасцей ужываных іерогліфаў, а іерогліфы, якія ў яго не ўвайшлі, пачалі выкарыстоўваюцца вельмі рэдка. У выніку таго, што ў Кітаі падобная рэформа таксама была асобна праведзена пасля Другой сусветнай вайны, сёння японская іерагліфіка і кітайская іерагліфіка КНР адрозніваюцца, а кітайцы дыяспары ў Паўднёва-Усходняй Азіі і кітайская дзяржава на Тайвані засталіся пры старых варыянтах напісання.
Паводле граматычнага строю, мова аглюцінатыўная з пераважна сінтэтычным выражэннем граматычных значэнняў[4].
На поўдні Японскага архіпелага знаходзіцца пэўная частка ідыёмаў (гл. рукюскія мовы), якія могуць лічыцца як асобнымі ад японскай мовамі, так і яе дыялектамі. З імі японская мова ўтварае сям'ю япона-рукюскіх моў. Сувязі сям'і з'яўляюцца нявызначанымі, аднак існуе гіпотэза аб належнасці япона-рукюскае сям'і да алтайскіх моў. Тым не менш, калі разглядаць рукюскія мовы як дыялекты японскае мовы, японская мова становіцца адзінай, а значыць — мовай-ізалятам (мова, якая не ўваходзіць у якую-небудзь моўную галіну, групу ці сям'ю) або непасрэдна ўваходзіць у алтайскую сям'ю моў (гіпатэтычна).
Дыялекты[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Дыялекты японскай мовы
Розніца ў вымаўленні прастамоўнай звязкі だ (да) у розных рэгіёнах Японіі
Дзякуючы геаграфічным асаблівасцям Японіі (мноства ізаляваных астравоў, высокія горныя хрыбты) існуе больш за дзясятак дыялектаў мовы. Яны адрозніваюцца па слоўнікавым запасе, марфалогіі, ужыванні службовых часцін, а ў некаторых выпадках — і па вымаўленні. Сярод распаўсюджаных дыялектаў можна вылучыць кансай-бэнberu (яп.: 关西弁), тохоку-бэнbeen (яп.: 东北弁) і канто-бэнbeen (яп.: 关东弁), дыялектberu Токіа і наваколля. Носьбіты розных далёкіх дыялектаў часта не разумеюць адзін аднаго[5], хоць кожны японец ведае літаратурную японскую мову. Найбольшыя моўныя адрозненні існуюць паміж паўднёвымі (астравы Рукю), і паўночнымі раёнамі Японіі. Асноўная тэрыторыя дзеліцца на заходнюю і ўсходнюю групы. На аснове такійскага дыялекту была створана «агульная мова» (яп.: 共通語 кё:цу:го). Стандартызаваны дыялект з 1886 года стаў вывучацца ў навучальных установах. Згладжванне дыялектычных асаблівасцей таксама звязана з актыўным выкарыстаннем агульных дыялектаў у СМІ.
Фанетыка[правіць | правіць зыходнік]
Зычныя[правіць | правіць зыходнік]
Асаблівасцю японскай мовы з'яўляецца тое, што за зычным, як правіла, павінен ісці галосны. Так, словы ў японскай мове не могуць пачынацца збегам зычных, а паміж галоснымі са спалучэнняў зычных могуць стаяць толькі падвоеныя зычныя (гемінаты)been і спалучэнні з першым насавымberu, а ў канцы слова акрамя галосных можа быць толькі насавы зычны[6].
білабілярны
альвеалярны
рэтрафлексны
альвеалярна-палатальны
палатальны
велярны
увулярны
гартанны
выбухны
p b
t d
k ɡ
насавы
m
n
ŋ
ɴ
аднаўдарны
ɽ
фрыкатыўны
ɸ
s z
ɕ ʑ
ç
h
апраксімант
j
ɰ
афрыкат
ʦ ʣ
ʨ ʥ
Галосныя[правіць | правіць зыходнік]
ХіраганаМФАЗаўвагі
あ[a]Як «а» ў крыніца.
い[i]Як «і» ў мяккі. Пасля галоснай і ў пачатку слова можа вымаўляцца як «і»
う[ɯ]Адсутнічае ў беларускай мове, сярэдні гук паміж «ы» і «у».
え[e]Як «э» ў сэнс. Пасля к, г, м звычайна вымаўляецца як беларускае «е» ў кепскі.
お[o]Як беларускае «о», але не такі доўгі.
Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]
Стараяпонская моваberu
Класічная японская моваberu
Сярэднеяпонская моваberu
Зноскі[правіць | правіць зыходнік]
↑ https://github.com/unicode-org/cldr/blob/main/common/main/ja.xml
↑ Рэйтынг моў па колькасці носьбітаў // Этналог  (англ.)
↑ Транскрыпцыя паводле МФА
↑ Японская мова // Беларуская энцыклапедыя: Т. 18. Кн. 1. — С. 294.
↑ Алпатов В. М. Японский язык // Языки мира: Монгольские языки. Тунгусо-маньчжурские языки. Японский язык. Корейский язык.. — С. 325. (падраздзел 1.2.1)
↑ Алпатов В. М. Японский язык // Лингвистический энциклопедический словарь. 1990. — С. 625.
Літаратура[правіць | правіць зыходнік]
Алпатов В. М. Японский язык // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: «Советская энциклопедия», 1990. — С. 625—626.
Японская мова // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 294. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
Алпатов В. М. Японский язык // Языки мира: Монгольские языки. Тунгусо-маньчжурские языки. Японский язык. Корейский язык.. — М.: Индрик, 1997. — С. 324—360. — ISBN 5-85759-047-7.
Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]
Раздзел Вікіпедыі на  мове
На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Японская мова
Японская мова // Этналог  (англ.)
Урокі японскай мовы  (руск.)
Урокі японскай мовы. NHK World  (руск.)
Матэрыялы па японскай мовеАрхівавана  7 жніўня 2012.  (англ.)
Слоўнікі і энцыклапедыі
Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis · НастольныНарматыўны кантроль
BNF: 11932171r · GND: 4114069-2 · LCCN: sh85069643 · NDL: 00568376 · NKC: ph121307
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Японская_мова&oldid=5128310"
Катэгорыі:
Мовы і дыялекты паводле алфавіта
Старонкі, якія ўжываюць пашырэнне Phonos
Японская мова
Мовы Палау
Мовы Японіі
Ізаляваныя мовы
Японцы
Схаваныя катэгорыі:
Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых
Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Вікіпедыя:Старонкі з модулем Hatnote з чырвонай спасылкай
Вікіпедыя:Спасылкі на Беларускую энцыклапедыю з нумарамі старонак
Вікіпедыя:Спасылкі на Беларускую энцыклапедыю з назвай артыкула
Вікіпедыя:Спасылкі на Беларускую энцыклапедыю без аўтара
Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Старонкі, на якіх ужыты чароўныя спасылкі ISBN
Апошняе змяненне старонкі адбылося 19:04, 17 красавіка 2026.
Старонка была згенэраваная з дапамогай Парсоіду.
Тэкст даступны на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-ShareAlike, у асобных выпадках могуць дзейнічаць дадатковыя ўмовы. Падрабязней гл. Умовы выкарыстання.
Палітыка прыватнасці
Пра Вікіпедыю
Адмова ад адказнасці
Кодэкс паводзін
Распрацоўшчыкі
Статыстыка
Заява пра cookie
Мабільная версія
Пошук
Пошук
Пераключыць змест
Японская мова
237 моў
Дадаць тэму