Японская мова — Вікіпэдыя Перайсьці да зьместу Галоўнае мэню Галоўнае мэню перанесьці ў бакавую панэль схаваць Навігацыя Галоўная старонка Выпадковы артыкул Рубрыкацыя Абраныя артыкулы Удзел Паведаміць пра памылку Паведаміць пра памылку Форум Апошнія зьмены Новыя старонкі Дапамога Пошук Пошук Выгляд Ахвяраваньні Стварыць рахунак Увайсьці Асабістыя прылады Ахвяраваньні Стварыць рахунак Увайсьці Зьмест перанесьці ў бакавую панэль схаваць Пачатак 1 Дыялекты 2 Фанэтыка Пераключыць падразьдзел Фанэтыка 2.1 Зычныя 2.2 Галосныя 3 Крыніцы 4 Вонкавыя спасылкі Схаваць/паказаць зьмест Японская мова 237 моваў Аԥсшәа Acèh Адыгабзэ Afrikaans Alemannisch አማርኛ Pangcah Aragonés Ænglisc अंगिका العربية ܐܪܡܝܐ الدارجة مصرى অসমীয়া Asturianu अवधी Azərbaycanca تۆرکجه Башҡортса Basa Bali Boarisch Žemaitėška Bikol Central Беларуская Betawi Български भोजपुरी Banjar বাংলা བོད་ཡིག Brezhoneg Bosanski Batak Mandailing Буряад Català 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Нохчийн Cebuano Tsetsêhestâhese کوردی Qırımtatarca Čeština Kaszëbsczi Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ Чӑвашла Cymraeg Dansk Deutsch Zazaki Dolnoserbski Kadazandusun ދިވެހިބަސް Ελληνικά English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu فارسی Suomi Võro Føroyskt Français Arpetan Nordfriisk Frysk Gaeilge Gagauz 贛語 Kriyòl gwiyannen Gàidhlig Galego Avañe'ẽ Gaelg Hausa 客家語 / Hak-kâ-ngî Hawaiʻi עברית हिन्दी Fiji Hindi Hrvatski Hornjoserbsce Kreyòl ayisyen Magyar Հայերեն Արեւմտահայերէն Interlingua Jaku Iban Bahasa Indonesia Ilokano ГӀалгӀай Ido Íslenska Italiano 日本語 Patois La .lojban. Jawa ქართული Qaraqalpaqsha Taqbaylit Адыгэбзэ Kabɩyɛ Tyap Kumoring Қазақша ភាសាខ្មែរ ಕನ್ನಡ Yerwa Kanuri 한국어 Къарачай-малкъар کٲشُر Kurdî Коми Kernowek Кыргызча Latina Ladino Lëtzebuergesch Лакку Лезги Lingua Franca Nova Limburgs Ladin Lombard Lingála ລາວ Lietuvių Latviešu Madhurâ मैथिली Basa Banyumasan Мокшень Malagasy Олык марий Māori Minangkabau Македонски മലയാളം Монгол ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ मराठी Bahasa Melayu Mirandés မြန်မာဘာသာ Эрзянь مازِرونی Nedersaksies Plattdüütsch नेपाली नेपाल भाषा Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Novial Sesotho sa Leboa Occitan Livvinkarjala ଓଡ଼ିଆ Ирон ਪੰਜਾਬੀ Kapampangan Papiamentu Picard Polski Piemontèis پنجابی پښتو Português Runa Simi Română Tarandíne Русский Русиньскый Ikinyarwanda संस्कृतम् Саха тыла ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ Sardu Sicilianu Scots سنڌي Davvisámegiella Srpskohrvatski / српскохрватски Taclḥit සිංහල Simple English Slovenčina Slovenščina Gagana Samoa ChiShona Shqip Српски / srpski Sunda Svenska Kiswahili Ślůnski தமிழ் ತುಳು తెలుగు Тоҷикӣ ไทย Türkmençe Tagalog Tolışi Toki pona Tok Pisin Türkçe Seediq Татарча / tatarça Reo tahiti Тыва дыл Удмурт ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська اردو Oʻzbekcha / ўзбекча Vèneto Vepsän kel’ Tiếng Việt Volapük Walon Winaray 吴语 Хальмг მარგალური ייִדיש Yorùbá Vahcuengh ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ 文言 閩南語 / Bân-lâm-gí 粵語 中文 IsiZulu Правіць спасылкі Артыкул Абмеркаваньне беларуская (тарашкевіца) Чытаць Рэдагаваць Рэдагаваць код Паказаць гісторыю Інструмэнты Інструмэнты перанесьці ў бакавую панэль схаваць Дзеяньні Чытаць Рэдагаваць Рэдагаваць код Паказаць гісторыю Агульныя Спасылкі на старонку Зьвязаныя рэдагаваньні Сталая спасылка Зьвесткі пра старонку Цытаваць старонку Атрымаць скарочаны URL Пераключыцца на стары аналізатар Друк/экспарт Стварыць кнігу Сьцягнуць як PDF Вэрсія для друку У іншых праектах Abstract Wikipedia Вікісховішча Wikifunctions Аб’ект Вікізьвестак Выгляд перанесьці ў бакавую панэль схаваць Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі Японская мова日本語 Ужываецца ў Японія, Бразылія, ЗША (асабліва Гаваі), Пэру, Палаў, Маршалавы астравы, Аўстралія, Тайвань, Філіпіны, Гуам Рэгіён Далёкі Ўсход, Паўднёвая Амэрыка, Аўстралія й Акіянія Колькасьць карыстальнікаў 125 млн (2010) Клясыфікацыя Алтайскія мовы (гіпатэтычна) Япона-рукюскія мовы Японская мова Афіцыйны статус Афіцыйная мова ў Японія (дэ-факта) Дапаможная мова ў Палаў (прызнаная мова меншасьці) Рэгулюецца Японскі ўрад (фармальна) Статус: 1 дзяржаўная[d][1] Пісьмо кандзі[d], кана[d], катакана[d] і хірагана[d] Коды мовы ISO 639-1 ja ISO 639-2(Б) jpn ISO 639-2(Т) jpn ISO 639-3 jpn SIL — Япо́нская мо́ва (саманазва: 日本語, にほんご, にっぽんご,  [nihõŋɡo], [nihõŋŋo] (зьвесткі)[2]) — мова, на якой размаўляюць больш за 130 мільёнаў людзей у сьвеце. Пашыраная пераважна ў Японіі, а таксама ў асяродзьдзі японскіх эмігрантаў. Першыя дакумэнтальныя сьведчаньні, якія пацьвярджаюць існаваньне японскай мовы, датуюцца VIII ст. Японская мова графічна выяўляецца двума сыстэмамі — складовыя азбукі кана (хіраґана і катакана) ды мадыфікаванымі пасьля 1946 году кітайскімі герогліфамі. Хіраґана выкарыстоўваецца для дапісаньня марфэмаў ва ўласна японскіх ці даўно запазычаных словах, аснова ці нейкая частка якіх запісаная герогліфамі, альбо для запісу словаў, якія больш не запісваюцца герогліфамі (пасьля рэформы альбо зь нейкіх іншых прычынаў) і граматычных часьцін мовы такія як пасьляслоў, злучнік. Катакана выкарыстоўваецца да запісу запазычаньняў (таксама можа выкарыстоўвацца ў творах для запісу японскіх слоў). Існуе таксама лацінізаваны альфабэт ромадзі (ローマ字) для перадачы японскіх фанэмаў. Слоўнік японскай мовы налічвае больш за мільён словаў. Ён зазнаў моцны ўплыў, у прыватнасьці, кітайскае мовы. Пасьля другой сусьветнай вайны мае месца актыўнае запазычаньне ангельскіх словаў. Сосэкі Нацумэ зьяўляецца адным з аўтараў, якія сфармавалі сучасную літаратурную японскую мову. У 1946 годзе была праведзеная рэформа герагліфікі ў мэтах яе спрашчэньня. Быў таксама складзены сьпіс найчасьцей ужываных герогліфаў, а герогліфы, якія ў яго не ўвайшлі, пачалі выкарыстоўваюцца вельмі рэдка. У выніку таго, што ў Кітаі падобная рэформа таксама была асобна праведзеная пасьля Другой сусьветнай вайны, сёньня японская герагліфіка й кітайская герагліфіка КНР адрозьніваюцца, а кітайцы дыяспары ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі й кітайская дзяржава на Тайвані засталіся пры старых варыянтах напісаньня. На поўдні Японскага архіпэлягу знаходзіцца вызначаная частка ідыёмаў (гл. рукюскія мовы), якія могуць лічыцца як асобнымі ад японскай мовамі, так і яе дыялектамі. Зь імі японская мова ўтварае сям'ю япона-рукюскіх моваў. Сувязі сям'і зьяўляюцца нявызначанымі, аднак некаторае распаўсюджваньне мае гіпотэза пра належнасьць япона-рукюскае сям'і да алтайскіх моваў. Тым ня менш, у выпадку погляду на рукюскія мовы як на дыялекты японскае мовы, японская мова становіцца адзінай, а значыць — мовай-ізалятам (мова, якая не ўваходзіць у якую-небудзь моўную галіну, групу альбо сям'ю) альбо непасрэдна ўваходзіць у алтайскую сям'ю моваў (гіпатэтычна). Дыялекты[рэдагаваць | рэдагаваць код] Асноўны артыкул: Дыялекты японскай мовы Розьніца ў вымаўленьні прастамоўнага пераўтваральіка だ (да) у розных рэгіёнах Японіі Дзякуючы геаграфічным асаблівасьцям Японіі, то бок існаваньня мноства ізаляваных астравоў, высокіх горных хрыбтоў, існуе больш за дзясятак дыялектаў мовы. Яны адрозьніваюцца па слоўнікавым запасе, марфалёгіі, ужываньню службовых часьцінаў, а ў некаторых выпадках — і паводле вымаўленьня. Сярод распаўсюджаных дыялектаў можна вылучыць кансай-бэн (па-японску: 関西弁), тохаку-бэн (па-японску: 東北弁) і канто-бэн (па-японску: 関東弁), дыялект Токіё і навакольля. Носьбіты розных далёкіх дыялектаў часьцяком не разумеюць адзін аднаго, не зважаючы на тое, што кожны японец ведае стандартную японскую мову. Найбольшыя моўныя адрозьненьні існуюць паміж паўднёвымі, як то астравы Рукю, і паўночнымі раёнамі Японіі. Асноўная тэрыторыя дзеліцца на заходнюю і ўсходнюю групы. На аснове такійскага дыялекту была сфармавана «агульная мова» (па-японску: 共通語 кё:цу:го). Стандартызаваны дыялект з 1886 году стаў вывучацца ў навучальных установах. Згладжваньне дыялектычных асаблівасьцяў таксама зьвязана з актыўным выкарыстаньнем агульных дыялектаў ў СМІ. Фанэтыка[рэдагаваць | рэдагаваць код] Зычныя[рэдагаваць | рэдагаваць код] Асаблівасьцю японскай мовы зьяўляецца тое, что за зычным абавязкова павінны ісьці галосны. Адзінае выключэньне — н. білябілярны альвеалярны рэтрафлексны альвеалярна-палятальны палятальны вялярны увулярны гартанны выбухны p    b t    d k   ɡ насавы m n ŋ ɴ аднаўдарны ɽ фрыкатыўны ɸ s    z ɕ    ʑ ç h апраксымант j ɰ афрыкат ʦ    ʣ ʨ    ʥ Галосныя[рэдагаваць | рэдагаваць код] ХіраганаМФАЗацемкі あ[a]Як «а» ў крыніца. い[i]Як «і» ў мяккі. Пасьля галоснай і ў пачатку слова можа вымаўляцца як «й» う[ɯ]Адсутнічае ў беларускай мове, сярэдні гук паміж «ы» й «у». え[e]Як «э» ў сэнс. Пасьля к, г, м звычайна вымаўляецца як беларускае «е» ў кепскі. お[o]Як беларускае «о», але не такі доўгі. Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць код] ↑ Ethnologue (анг.) — 25, 19 — Dallas, Texas: SIL, 1951. — ISSN 1946-9675 ↑ Транскрыпцыя паводле МФА Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць код] Вікіпэдыя мае вэрсію японскай мовай Урокі вывучэньня японскай мовы Урокі вывучэньня японскай мовы. NHK World Матэрыялы па японскай мове Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Японская_мова&oldid=2657105» Катэгорыі: Японская мова Япона-рукюскія мовы Схаваныя катэгорыі: Вікіпэдыя:Артыкулы з шаблёнамі верхніх зносак, якія спасылаюцца на няісныя старонкі Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы Гэтая старонка апошні раз рэдагавалася 7 лютага 2026 году ў 23:29. Старонка была згенэраваная з дапамогай Парсоіду. Гэты тэкст даступны на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution/Share-Alike 4.0; у асобных выпадках могуць ужывацца дадатковыя ўмовы. Глядзіце падрабязнасьці ва Ўмовах выкарыстаньня. Wikipedia® — зарэгістраваны гандлёвы знак Wikimedia Foundation, Inc., некамэрцыйнай арганізацыі. Палітыка прыватнасьці Пра Вікіпэдыю Адмова ад адказнасьці Кодэкс паводзінаў Распрацоўнікі Статыстыка Заява пра маркёр Мабільная вэрсія Пошук Пошук Схаваць/паказаць зьмест Японская мова 237 моваў Дадаць тэму