Włochy – Wikipedia, wolna encyklopedia
Przejdź do zawartości
Menu główne
Menu główne
przypnij
ukryj
Nawigacja
Strona główna
Losuj artykuł
Kategorie artykułów
Najlepsze artykuły
Częste pytania (FAQ)
Dla czytelników
O Wikipedii
Kontakt
Dla wikipedystów
Pierwsze kroki
Portal wikipedystów
Ogłoszenia
Zasady
Pomoc
Strony specjalne
Ostatnie zmiany
Szukaj
Szukaj
Wygląd
Wspomóż Wikipedię
Utwórz konto
Zaloguj się
Narzędzia osobiste
Wspomóż Wikipedię
Utwórz konto
Zaloguj się
Spis treści
przypnij
ukryj
Początek
1
Nazwa
2
Historia
Przełącz podsekcję Historia
2.1
II wojna światowa
2.2
Upadek monarchii
3
Polityka
Przełącz podsekcję Polityka
3.1
Ustrój
3.2
Włoski system partyjny
3.3
Przywódcy Włoch
4
Geografia
Przełącz podsekcję Geografia
4.1
Podział administracyjny
4.2
Miasta
5
Gospodarka
Przełącz podsekcję Gospodarka
5.1
Turystyka
6
Demografia
Przełącz podsekcję Demografia
6.1
Imigranci
6.2
Religia
6.3
Grupy etniczne i języki
7
Siły zbrojne
8
Oświata
9
Służba zdrowia
10
Kultura
Przełącz podsekcję Kultura
10.1
Język
10.2
Muzyka
10.2.1
Średniowiecze
10.2.2
Renesans i barok
10.2.3
Wiek XIX i XX
10.3
Sport
11
Zobacz też
12
Uwagi
13
Przypisy
14
Linki zewnętrzne
Przełącz stan spisu treści
Włochy
319 języków
Аԥсшәа
Acèh
Адыгабзэ
Afrikaans
Alemannisch
Алтай тил
አማርኛ
Pangcah
Aragonés
Ænglisc
Obolo
अंगिका
العربية
ܐܪܡܝܐ
الدارجة
مصرى
অসমীয়া
Asturianu
Atikamekw
Авар
Kotava
अवधी
Aymar aru
Azərbaycanca
تۆرکجه
Башҡортса
Basa Bali
Boarisch
Žemaitėška
Batak Toba
Bikol Central
Беларуская (тарашкевіца)
Беларуская
Betawi
Български
भोजपुरी
Bislama
ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ
Bamanankan
বাংলা
བོད་ཡིག
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
Brezhoneg
Bosanski
Batak Mandailing
Basa Ugi
Буряад
Català
閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Нохчийн
Cebuano
Chamoru
ᏣᎳᎩ
Tsetsêhestâhese
کوردی
Corsu
Qırımtatarca
Čeština
Kaszëbsczi
Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ
Чӑвашла
Cymraeg
Dansk
Dagbanli
Deutsch
Thuɔŋjäŋ
Zazaki
Dolnoserbski
डोटेली
ދިވެހިބަސް
ཇོང་ཁ
Eʋegbe
Ελληνικά
Emiliàn e rumagnòl
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
Estremeñu
فارسی
Fulfulde
Suomi
Võro
Na Vosa Vakaviti
Føroyskt
Fɔ̀ngbè
Français
Arpetan
Nordfriisk
Furlan
Frysk
Gaeilge
Gagauz
贛語
Kriyòl gwiyannen
Gàidhlig
Galego
گیلکی
Avañe'ẽ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺
ગુજરાતી
Gaelg
Hausa
客家語 / Hak-kâ-ngî
Hawaiʻi
עברית
हिन्दी
Fiji Hindi
Hrvatski
Hornjoserbsce
Kreyòl ayisyen
Magyar
Հայերեն
Արեւմտահայերէն
Interlingua
Jaku Iban
Bahasa Indonesia
Interlingue
Igbo
Iñupiatun
Ilokano
ГӀалгӀай
Ido
Íslenska
Italiano
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut
日本語
Patois
La .lojban.
Jawa
ქართული
Qaraqalpaqsha
Taqbaylit
Адыгэбзэ
Kabɩyɛ
Tyap
Kongo
Kumoring
Gĩkũyũ
Қазақша
ភាសាខ្មែរ
ಕನ್ನಡ
Yerwa Kanuri
한국어
Перем коми
Къарачай-малкъар
کٲشُر
Ripoarisch
Kurdî
Коми
Kernowek
Кыргызча
Latina
Ladino
Lëtzebuergesch
Лакку
Лезги
Lingua Franca Nova
Luganda
Limburgs
Ligure
Ladin
Lombard
Lingála
ລາວ
Lietuvių
Latgaļu
Latviešu
Madhurâ
मैथिली
Basa Banyumasan
Мокшень
Malagasy
Олык марий
Māori
Minangkabau
Македонски
മലയാളം
Монгол
ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ
मराठी
Кырык мары
Bahasa Melayu
Malti
Mirandés
မြန်မာဘာသာ
Эрзянь
مازِرونی
Napulitano
Nedersaksies
Plattdüütsch
नेपाली
नेपाल भाषा
Li Niha
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk bokmål
Novial
ߒߞߏ
IsiNdebele seSewula
Nouormand
Sesotho sa Leboa
Nupe
Diné bizaad
Chi-Chewa
Occitan
Livvinkarjala
Oromoo
ଓଡ଼ିଆ
Ирон
ਪੰਜਾਬੀ
Pangasinan
Kapampangan
Papiamentu
Picard
Deitsch
Pälzisch
Piemontèis
پنجابی
Ποντιακά
پښتو
Português
Runa Simi
Rumantsch
Romani čhib
Ikirundi
Română
Armãneashti
Tarandíne
Руски
Русский
Русиньскый
Ikinyarwanda
संस्कृतम्
Саха тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ
Sardu
Sicilianu
Scots
سنڌي
Davvisámegiella
Sängö
Srpskohrvatski / српскохрватски
Taclḥit
တႆး
සිංහල
Simple English
Slovenčina
سرائیکی
Slovenščina
Gagana Samoa
Anarâškielâ
ChiShona
Soomaaliga
Shqip
Српски / srpski
Sranantongo
SiSwati
Sesotho
Seeltersk
Sunda
Svenska
Kiswahili
ꠍꠤꠟꠐꠤ
Ślůnski
Sakizaya
தமிழ்
Tayal
ತುಳು
తెలుగు
Tetun
Тоҷикӣ
ไทย
ትግርኛ
Türkmençe
Tagalog
Tolışi
Setswana
Lea faka-Tonga
Toki pona
Tok Pisin
Türkçe
Seediq
Xitsonga
Татарча / tatarça
ChiTumbuka
Twi
Reo tahiti
Тыва дыл
Удмурт
ئۇيغۇرچە / Uyghurche
Українська
اردو
Oʻzbekcha / ўзбекча
Tshivenda
Vèneto
Vepsän kel’
Tiếng Việt
West-Vlams
Volapük
Walon
Winaray
Wolof
吴语
Хальмг
IsiXhosa
მარგალური
ייִדיש
Yorùbá
Vahcuengh
Zeêuws
ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ
文言
閩南語 / Bân-lâm-gí
粵語
中文
IsiZulu
Edytuj linki
Artykuł
Dyskusja
polski
Czytaj
Edytuj
Edytuj kod źródłowy
Wyświetl historię
Narzędzia
Narzędzia
przypnij
ukryj
Działania
Czytaj
Edytuj
Edytuj kod źródłowy
Wyświetl historię
Ogólne
Linkujące
Zmiany w linkowanych
Prześlij plik
Link do tej wersji
Informacje o tej stronie
Cytuj ten artykuł
Zobacz skrócony adres URL
Przełącz na starszy parser
Drukuj lub eksportuj
Utwórz książkę
Pobierz jako PDF
Wersja do druku
W innych projektach
Abstract Wikipedia
Wikimedia Commons
Wikinews
Wikicytaty
Wikipodróże
Element Wikidanych
Wygląd
przypnij
ukryj
Na mapach: 42,5°N 12,5°E/42,500000 12,500000
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Pieśń Włochów)"},"hymn audio":{"wt":"National anthem of Italy - U.S. Navy Band (long version).ogg"},"ustrój polityczny":{"wt":"[[Państwo unitarne|unitarna]] [[Demokracja parlamentarna|republika parlamentarna]]"},"konstytucja":{"wt":"[[Konstytucja Włoch]]"},"stolica":{"wt":"[[Rzym]]"},"data powstania":{"wt":"17 marca 1861"},"data likwidacji":{"wt":""},"władca":{"wt":""},"prezydent":{"wt":"[[Sergio Mattarella]]"},"premier":{"wt":"[[Giorgia Meloni]]"},"powierzchnia":{"wt":"302 072,84 km²<ref{{Cytuj |url = https://www.istat.it/it/archivio/137001 |tytuł = Principali dimensioni geostatistiche e grado di urbanizzazione del Paese |autor = [[Istituto Nazionale di Statistica]] |data = 2014-09-01 |opublikowany = istat.it |język = it |data dostępu = 2018-11-08}}</ref"},"rok":{"wt":"2025"},"liczba ludności":{"wt":"58 942 828<ref name=\"ISTAT_Italy2026\"{{Cytuj stronę |url=https://www.istat.it/notizia/bilancio-demografico-mensile-gennaio-dicembre-2025/ |tytuł=Bilancio demografico mensile gennaio-dicembre 2025 |opublikowany=[[Istituto Nazionale di Statistica]] (ISTAT) |język=it |data=2026-03-31 |data dostępu=2026-07-12}}</ref"},"gęstość zaludnienia":{"wt":"195,1 os./km²"},"ISO 3166":{"wt":"IT"},"waluta":{"wt":"1 [[euro]] = 100 [[Cent|eurocentów]] (EUR, €)"},"numer kierunkowy":{"wt":"+39"},"domena":{"wt":"[[.it]]"},"kod samochodowy":{"wt":"I"},"kod samolotowy":{"wt":"I"},"strefa czasowa":{"wt":"[[Uniwersalny czas koordynowany|UTC]] +1 – zima<br[[Uniwersalny czas koordynowany|UTC]] +2 – lato"},"narodowości":{"wt":""},"język urzędowy":{"wt":"[[Język włoski|włoski]]{{u|infobox1}}"},"religia dominująca":{"wt":"[[katolicyzm]]"},"terytoria zależne":{"wt":""},"terytoria autonomiczne":{"wt":""},"pkb rok":{"wt":"2025"},"pkb":{"wt":"2738,16 mld<ref name=\"IMF_ITA_2025\"{{Cytuj stronę |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/ITA |tytuł=Italy - IMF DataMapper |opublikowany=[[Międzynarodowy Fundusz Walutowy]] |data dostępu=2026-07-14 |język=en}}</ref [[Dolar amerykański|USD]]"},"pkb na osobę":{"wt":"46 505<ref name=\"IMF_ITA_2025\" / [[Dolar amerykański|USD]]"},"pkb psn rok":{"wt":"2018"},"pkb psn":{"wt":"2400 mld{{r|IMF}} [[Dolar międzynarodowy|dolarów międzynar.]]"},"pkb psn na osobę":{"wt":"39 500{{r|IMF}} [[Dolar międzynarodowy|dolarów międzynar.]]"},"mapa":{"wt":""},"alt mapy":{"wt":""},"opis mapy":{"wt":""},"lokalizacja mapa":{"wt":"Italy in European Union.svg"},"nazwa lokalizacji":{"wt":""},"opis lokalizacji":{"wt":""},"współrzędne":{"wt":""},"commons":{"wt":"Category:Italy"},"wikinews":{"wt":"Kategoria:Włochy"},"wikicytaty":{"wt":"Włochy"},"wikisłownik":{"wt":"Włochy"}},"i":0}}]}'
Republika Włoska
Repubblica Italiana
Godło
Flaga
Hymn: Il Canto degli Italiani
(Pieśń Włochów)
Ustrój polityczny
unitarna republika parlamentarna
Konstytucja
Konstytucja Włoch
Stolica
Rzym
Data powstania
17 marca 1861
Prezydent
Sergio Mattarella
Premier
Giorgia Meloni
Powierzchnia
302 072,84 km²[1]
Populacja (2025)
• liczba ludności
58 942 828[2]
• gęstość
195,1 os./km²
Kod ISO 3166
IT
Waluta
1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
Telefoniczny nr kierunkowy
+39
Domena internetowa
.it
Kod samochodowy
I
Kod samolotowy
I
Strefa czasowa
UTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Język urzędowy
włoski[a]
Religia dominująca
katolicyzm
PKB (2025)
• całkowite
• na osobę
2738,16 mld[3] USD
46 505[3] USD
PKB (PSN) (2018)
• całkowite
• na osobę
2400 mld[4] dolarów międzynar.
39 500[4] dolarów międzynar.
Położenie na mapie
Na mapach: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=pl&pagename=W%C5%82ochy&params=42.5_N_12.5_E_type:country <span class=\"geo-default\"<span class=\"geo-dms\" title=\"Mapy, zdjęcia satelitarne i inne informacje dotyczące miejsca o współrzędnych geograficznych 42,5°N 12,5°E\"<span class=\"latitude\"42,5°N</span <span class=\"longitude\"12,5°E</span</span</span<span class=\"geo-multi-punct\"/</span<span class=\"geo-nondefault\"<span class=\"geo-dms\" title=\"Mapy, zdjęcia satelitarne i inne informacje dotyczące miejsca o współrzędnych geograficznych 42,500000 12,500000\"<span class=\"latitude\"42,500000</span <span class=\"longitude\"12,500000</span</span</span]</span"}}'/42,5°N 12,5°E/42,500000 12,500000
Multimedia w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Cytaty w Wikicytatach
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Zdjęcie satelitarne Włoch
Włochy, Republika Włoska (wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo unitarne położone w Europie Południowej, głównie na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem Unii Europejskiej oraz wielu organizacji, m.in.: ONZ, NATO, należące do grupy siedmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G7.
Nazwa[edytuj | edytuj kod]
Nazwa Włochy pochodzi od celtyckiego plemienia Wolków zamieszkującego w starożytności tereny południowej Francji (prowincji Gallia Narbonensis). W językach germańskich nazwa tego ludu przyjęła się jako Walh („obcy”). Następnie została ona zapożyczona przez polszczyznę w formie Wałch lub Wołch, która na zasadzie przestawki fonetycznej przybrała formę Włoch. Wkrótce Włochami zaczęto określać mieszkańców całego Półwyspu Apenińskiego. Z kolei formą wyrazu Włoch w liczbie mnogiej nazwano państwo zajmujące ten półwysep. Nazwa bałkańskiej grupy etnicznej – Wołochów – ma tę samą etymologię.
Nazwa Włochy lub podobne używana jest w polszczyźnie, a historycznie także w czeskim (Vlachy). W wielu innych językach nazwa Włoch (m.in. po włosku) jest wyrażona mniej lub bardziej przekształconą formą nazwy Italia. W Polsce termin ten jest również powszechnie używany, lecz najczęściej jako określenie terenu dzisiejszych Włoch w dawnych wiekach[5].
Historia[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2026-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Osobny artykuł: Historia Włoch.
W epoce żelaza tereny Włoch zamieszkiwali Ligurowie i Sykulowie, a także liczne inne plemiona italskie, celtyckie i iliryjskie. W okresie starożytności tereny Włoch znalazły się pod panowaniem Rzymian. Przed okresem rzymskim tereny Włoch były zamieszkiwane przez Fenicjan i Greków. Od średniowiecza do Risorgimento, pomimo że Półwysep Apeniński był spójny pod względem językowym i kulturowym, jego historia składała się z dziejów niezależnych republik i księstw oraz obcych posiadłości i stref wpływów. W 1861 roku doszło do zjednoczenia ziem włoskich, w wyniku którego powstało Królestwo Włoch, na którego tronie zasiadł Wiktor Emanuel II. W początkach XX wieku Włochy stały się państwem faszystowskim.
II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Włochy w czasie II wojny światowej.
Podczas drugiej wojny światowej Benito Mussolini postanowił zachować neutralność. Nie był do końca przekonany, czy przyłączyć się do wojny, lecz sukcesy Trzeciej Rzeszy przekonały go, by szybko działać, gdyż kolonie francuskie i brytyjskie (np. Algieria, Tunezja, Egipt czy Indie) zostaną szybko zdobyte. Dlatego 10 czerwca 1940 roku Włochy dołączyły do wojny po stronie Niemiec. We wrześniu tego roku Królestwo Włoch, Trzecia Rzesza oraz Cesarstwo Wielkiej Japonii podpisały tzw. pakt trzech. 28 października, po drugim arbitrażu wiedeńskim, głównie na skutek chęci zrealizowania idei przywrócenia Cesarstwa Rzymskiego, Mussolini i jego wojska wkroczyły do Grecji. Włoski atak został odparty, a Grecy do końca grudnia 1940 roku zajęli połowę Albanii. W tym samym czasie w Afryce Włosi zostali zepchnięci aż do El Agheila. W lutym przybył Afrika Korps pod dowództwem Erwina Rommla. Punktem zwrotnym kampanii afrykańskiej była II bitwa pod El Alamein. W lipcu 1943 roku alianci desantowali się na Sycylii, a w maju 1945 Włochy zostały zdobyte.
Upadek monarchii[edytuj | edytuj kod]
Po II wojnie światowej w referendum konstytucyjnym Włosi opowiedzieli się za zmianą ustroju państwa na republikę, na której czele stoi prezydent Włoch.
Polityka[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2026-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Ustrój[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Ustrój polityczny Włoch.
Ustrój demokratyczny, republika z dwuizbowym parlamentem (kadencja pięcioletnia):
Izbą Deputowanych (400 miejsc)
Senatem (200 miejsc + senatorowie dożywotni).
Obie izby parlamentu wybierane są w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. Jest 27 sztucznie wytyczonych okręgów w wyborach do Izby Deputowanych, a w wyborach do Senatu okręgami są regiony.
Głową państwa jest Prezydent Republiki wybierany na 7-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe – wspólnie obradujące obie izby parlamentu, wraz z reprezentantami regionów (1 z Valle d’Aosta, z pozostałych 19 regionów po 3).
Ustrój państwa można określić jako odmianę systemu parlamentarnego, w której wzmocniono jednak rolę prezydenta – dysponuje on na przykład swobodnym prawem desygnowania premiera – co jest istotne w systemie wielopartyjnym; w przypadku dymisji rządu może jej nie przyjąć i rozwiązać parlament.
System polityczny panujący we Włoszech powszechnie zaliczany jest do mało stabilnych. Zaprzysiężony w październiku 2022 rząd Giorgii Meloni jest 68. rządem po zakończeniu II wojny światowej[6].
Włoski system partyjny[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Partie polityczne we Włoszech.
Włoski system należy do wielopartyjnych. Scena polityczna jest mocno rozdrobniona, jednak aktualnie najważniejsze partie skoncentrowane są w dwóch obozach – rządzącej koalicji centroprawicowej, w skład której wchodzą Bracia Włosi, Liga (wł. Lega), Forza Italia i mniejsi sojusznicy oraz w pozostającej w opozycji do rządu koalicji centrolewicowej złożonej z Partii Demokratycznej (wł. Partito Democratico) i pomniejszych sojuszników. W parlamencie zasiadają także przedstawiciele antyestablishmentowego Ruchu Pięciu Gwiazd, liberalnej Akcji – Italia Viva.
Przywódcy Włoch[edytuj | edytuj kod]
Osobne artykuły: królowie Włoch, premierzy Włoch i prezydenci Włoch.
Geografia[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2026-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Rzym
Neapol
Salerno
Bari
Tarent
Florencja
Livorno
Bolonia
Turyn
Genua
Mediolan
Werona
Wenecja
Triest
Mesyna
Palermo
Syrakuzy
Katania
Reggio di Calabria
Sassari
Cagliari
Savona
La Spezia
Brindisi
Gela
Oristano
Capoterra
Morze
Tyrreńskie
Morze
Jońskie
Morze
Adriatyckie
Morze Śródziemne
Pad
SARDYNIA
SYCYLIA
KORSYKA
(FR.)
Wyspy
Toskańskie
Wyspy
Liparyjskie
Ustica
Egady
Pantelleria
Wyspy
Pelagijskie
Asinara
Ischia
Wyspy
Poncjańskie
Mont
Blanc
TUNEZJA
ALGIERIA
F
R
A
N
C
J
A
SZWAJCARIA
AUSTRIA
SŁOWENIA
WĘGRY
CHORWACJA
BOŚNIA
I
HERCEGOWINA
S
E
R
B
I
A
CZARNO-
GÓRA
A
L
B
A
N
I
A
San Marino
Watykan
MALTA
Monako
Wybrzeże Amalfitańskie
Lago di Garda
Osobny artykuł: Geografia Włoch.
Państwo leżące w Europie Południowej, posiadające na swoim terytorium dwie enklawy: San Marino na północy i Watykan na terenie stolicy kraju, Rzymu. Włochy cechuje wyżynny i górzysty krajobraz. Praktycznie cały kraj reprezentuje klimat podzwrotnikowy i roślinność śródziemnomorska.
Całkowita granica lądowa Włoch wynosi 1932,2 km. Sąsiadują z Francją – 488 km granicy, Szwajcarią – 740 km, Austrią – 430 km i Słowenią – 232 km. Wewnątrz terytorium Włoch znajdują się ponadto dwa państwa enklawy: San Marino (39 km granicy) i Watykan (3,2 km). Wyspy Pelagijskie to skrawek włoskiego terytorium położony blisko kontynentu Afryki, pod względem fizycznogeograficznym należący do tej części świata.
Linia brzegowa jest dość dobrze rozwinięta, długość wybrzeża wynosi aż 7600 km. Oblewają je wody kilku akwenów Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie, Morze Tyrreńskie, Morze Jońskie i Morze Adriatyckie. Zachodnie wybrzeże półwyspu jest rozczłonkowane wieloma zatokami (Gaecka, Neapolitańska, Salerno) i skalistymi przylądkami. Na północy i południu wybrzeże jest przeważnie górzyste, zaś w części środkowej – nizinne. Wybrzeże wschodnie, adriatyckie jest w większości wyrównane z wąskim pasem nizin nadmorskich, na południowym wschodzie leży szeroka Zatoka Tarencka i nizinny Półwysep Salentyński. Łączna powierzchnia wysp włoskich wynosi około 50 tys. km² (1/6 pow. kraju), największe z nich to Sycylia (25,4 tys. km²) i Sardynia (23,8 tys. km²). Górzysta Sycylia, oddzielona od Półwyspu Apenińskiego wąską Cieśniną Mesyńską, stanowi przedłużenie Apeninów.
Na obszarze Włoch znajdują się dwa łańcuchy górskie, są to Alpy na północy i Apeniny ciągnące się niemal całej długości Półwyspu Apenińskiego, którego nazwa wzięła się od tychże gór. Alpy stanowią wygięty ku północy łuk, którym biegnie północna granica Włoch. Góry i wyżyny stanowią około 77% powierzchni kraju. Najwyższym punktem Włoch jest Monte Bianco di Courmayeur (4748 m n.p.m.), położony w najwyższym masywie Europy – Mont Blanc.
Duża rozciągłość południkowa kraju, równoleżnikowy (Alpy) i południkowy (Apeniny) przebieg łańcuchów górskich, stanowiących bariery klimatyczne, oraz bliskość Afryki – powodują znaczne zróżnicowanie klimatu. Włochy niemal w całości leżą w strefie klimatu podzwrotnikowego, w jego śródziemnomorskim typie, wyjątek tu stanowi centralna część Niziny Padańskiej, gdzie większy wpływ ma kontynentalizm. Klimat umiarkowany występuje w pasie Alp, gdzie charakterystyczną cechą jest występowanie piętrowości klimatycznej. Wysoko w Alpach panuje górska odmiana klimatu, a w najwyższych partiach – typowy klimat alpejski o cechach zbliżonych do subpolarnego.
Terytorium Włoch należy do zlewiska Morza Adriatyckiego, Tyrreńskiego oraz Liguryjskiego i Jońskiego. Sieć rzeczna Włoch jest gęsta, zwłaszcza w części północnej, odwadnianej przez Pad – najdłuższą rzekę Włoch (652 km). Pad na długości około 600 km płynie przez Nizinę Padańską, gdzie jest zasilany zasobnymi w wodę dopływami alpejskimi (Ticino, Adda, Oglio i inne) oraz apenińskimi (najdłuższy Tanaro). Z Alp do Morza Adriatyckiego spływa także Adyga (długość 410 km) i Piawa. Na Półwyspie Apenińskim i wyspach rzeki są krótkie, o wysokich jesienno-zimowych stanach wód i bardzo niskich w okresie letnim. Podczas lata część z nich całkowicie wysycha. Najdłuższe rzeki Półwyspu Apenińskiego to: Tyber (405 km), Arno, Reno, Ombrone i Volturno, Sycylii – Salso, Sardynii – Tirso.
Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Regiony Włoch.
Włochy podzielone są na 20 regionów (5 z nich na prawach szczególnych), 107 prowincji (z których 2 są autonomiczne) i 8092 gminy.
Regiony:
Nazwa polska
Nazwa włoska
Stolica
Ludność (2021)[7]
Powierzchnia (km²)[8]
Abruzja
Abruzzo
L’Aquila
1 258 256
10 831,84
Apulia
Puglia
Bari
3 926 931
19 540,90
Basilicata¹
Basilicata
Potenza
547 579
10 073,32
Dolina Aosty
Valle d’Aosta/Vallée d’Aoste
Aosta
123 895
3260,90
Emilia-Romania²
Emilia-Romagna
Bolonia
4 445 549
22 452,78
Friuli-Wenecja Julijska
Friuli-Venezia Giulia
Triest
1 198 753
7924,36
Kalabria
Calabria
Catanzaro
1 877 728
15 221,90
Kampania
Campania
Neapol
5 679 759
13 670,95
Lacjum
Lazio
Rzym
5 720 796
17 232,29
Liguria
Liguria
Genua
1 509 805
5416,21
Lombardia³
Lombardia
Mediolan
9 966 992
23 863,65
Marche
Marche
Ankona
1 501 406
9401,38
Molise
Molise
Campobasso
296 547
4460,65
Piemont
Piemonte
Turyn
4 273 210
25 387,07
Sardynia
Sardegna
Cagliari
1 598 225
24 100,02
Sycylia
Sicilia
Palermo
4 840 876
25 832,39
Toskania⁴
Toscana
Florencja
3 668 333
22 987,04
Trydent-Górna Adyga
Trentino-Alto Adige/Südtirol
Trydent
1 078 460
13 605,50
Umbria⁵
Umbria
Perugia
865 013
8464,33
Wenecja Euganejska
Veneto
Wenecja
4 852 453
18 345,35
¹ Do regionu Basilicata należy także eksklawa w Apulii o nazwie Iesce.
² Do regionu Emilia-Romania należą także dwie eksklawy w Lombardii o nazwach: Lama Superiore oraz Valle Inferiore, i dodatkowo jedna eksklawa w Toskanii o nazwie San Pellegrino.
³ Do regionu Lombardia należy także włoska eksklawa w Szwajcarii o nazwie Campione d’Italia, i dodatkowo dwie eksklawy w Piemoncie jako: koryto rzeki Pad oraz San Pio.
⁴ Do regionu Toskania należy także eksklawa w Emilii-Romanii o nazwie Ca' Raffaello.
⁵ Do regionu Umbria należy także eksklawa w Marche o nazwie Monte Ruperto.
Miasta[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Miasta we Włoszech.
Mediolan
RzymMediolan
NeapolTuryn
NeapolTuryn
PalermoGenua
PalermoGenua
CagliariWenecja
CagliariWenecja
Do najludniejszych miast włoskich należy Rzym, Mediolan oraz Neapol.
Lp.
Miasto
Ludność
Region
1990
2001
2004
2019 [9]
1. Rzym2 775 2502 546 8042 553 873
2 856 133 Lacjum
2. Mediolan1 369 2311 256 2111 299 439
1 378 689 Lombardia
3. Neapol1 067 3651 004 500995 171
959 188 Kampania
4. Turyn962 507865 263902 255
875 698 Piemont
5. Palermo698 556686 722675 277
663 401 Sycylia
6. Genua678 771610 307605 084
578 000 Liguria
7. Bolonia404 378371 217374 425
390 636 Emilia-Romania
8. Florencja403 294356 118368 059
378 839 Toskania
9. Bari342 309316 532314 166
320 862 Apulia
10. Katania333 075313 110305 773
311 584 Sycylia
Gospodarka[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Gospodarka Włoch.
Według danych z 2025 r. Włochy są ósmą gospodarką świata i czwartą gospodarką Europy[10], generując 2,54 bln dolarów PKB[11].
Włochy zajmują pierwsze miejsce na świecie w produkcji win (zaraz po nich jest Francja); duży udział mają też w zbiorze winogron. Kraj jest wysoko rozwinięty. Górnictwo odgrywa coraz mniejszą rolę z powodu wyczerpania złóż. Największe znaczenie ma przemysł środków transportu. Istotny jest przemysł motoryzacyjny – Włosi produkują między innymi samochody marki Fiat, Ferrari, Maserati, Iveco, Lancia, Alfa Romeo, Pagani i Lamborghini, jak również wysokiej klasy motocykle Ducati. Duży udział w gospodarce Włoch ma rolnictwo i przetwórstwo żywności, przemysł odzieżowy, a także branża turystyczna.
Turystyka[edytuj | edytuj kod]
Sardynia
W 2015 roku kraj ten odwiedziło 50,7 mln turystów (4,4% więcej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie 39,449 mld dolarów. Tym samym Włochy znalazły się na 5. miejscu na świecie pod względem liczby przybywających turystów i na 7. miejscu pod względem przychodów z turystyki[12].
Na potrzeby obsługi ruchu turystycznego zbudowano ogromną liczbę obiektów noclegowych, restauracji i barów, a coroczne wydatki promocyjne i reklamowe wynoszą ponad 230 mln euro. Baza noclegowa osiągnęła 2 mln łóżek w obiektach o rozmaitym standardzie. Włochy jako jeden z nielicznych krajów basenu Morza Śródziemnego przez cały rok czerpie dochody z turystyki. W sezonie wakacyjnym ruch turystyczny skupia się wokół miejscowości nadmorskich i jezior (głównie jezioro Garda, jezioro Como i jezioro Maggiore), natomiast zimą chętnie odwiedzane są alpejskie kurorty narciarskie. Przez cały rok trwa także turystyka miejska. Tylko trzy włoskie miasta: Rzym, Wenecję i Mediolan każdego roku odwiedza po 7 milionów turystów[13].
Demografia[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2026-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Osobny artykuł: Demografia Włoch.
(I 2023)
Liczba ludności
58 850 717
kobiety
30 101 358
mężczyźni
28 749 359
Ludność według wieku (I 2008)
0 – 14 lat
14,1%
15 – 64 lat
65,9%
ponad 64 lata
20,0%
w tym: ponad 80 lat
5,5%
Społeczeństwo
Przyrost naturalny
–0,12‰
Współczynnik urodzeń
9,5 urodzeń na 1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów
9,6 zgonów na 1000 mieszkańców
Włochy należą do najludniejszych państw Europy (4. miejsce na kontynencie) o wysokiej, lecz zróżnicowanej gęstości zaludnienia. Na 1 km² przypada średnio prawie 200 osób, ale w niektórych regionach wskaźnik ten jest znacznie wyższy, np. w Lombardii wynosi on ok. 388 mieszk./km², w Ligurii – 291, w Lacjum – 303, a w Kampanii – nawet 425. Wyraźnie słabiej zaludnione są obszary na południu: Basilicata – tylko 60 mieszk./km², a Moliza – 73; wysoką gęstość zaludnienia ma zaś Apulia – 209 osób na km². Najrzadziej zaludniona jest wysokogórska Dolina Aosty – 38. Z dwóch głównych wysp Sycylię zasiedla 195 mieszk./km², a Sardynię zaledwie 68 mieszk./km².
Rzym
Włochy, mające niegdyś jeden z wyższych wskaźników przyrostu naturalnego w Europie, od piętnastu lat borykają się z przewagą zgonów nad urodzeniami. W 2015 wskaźnik urodzeń na 1000 mieszkańców wyniósł 8,74, zaś zgonów 10,19[14], co dało naturalny ubytek ludności na poziomie 0,4 promila. Obecnie dzięki imigrantom przybywającym z różnych stron świata pragnących zalegalizować swój pobyt, liczba ludności kraju ciągle wzrasta. W 2017 przekraczała 60 mln[15]. Dzięki znacznemu postępowi medycyny oraz opieki zdrowotnej Włochy szczycą się jednym z najniższych wskaźników śmiertelności niemowląt, który spadł poniżej 5 na 1000 urodzeń żywych (3,29 na 1000 urodzeń, 3,49 dla chłopców i 3,08 dla dziewcząt[14]) oraz najdłuższym – po Szwecji przeciętnym trwaniem życia spośród wszystkich krajów UE; mężczyźni żyją średnio 78,5 lat, zaś kobiety 82,7 lat (dane z 2003 roku).
Struktura wiekowa ludności wykazuje szybki wzrost udziału ludności starszej niż 65 lat (poprodukcyjnej) i jednocześnie spadek udziału dzieci i młodzieży w ogólnym zaludnieniu kraju. W 2003 roku osoby mające 19 lat i mniej stanowiły 18,9% ogółu mieszkańców, od 20 do 39 lat – 29,7%, w wieku od 40 do 64 lat – 32,4% i w wieku 65 lat i powyżej aż 19,0%.
W 2009 roku około 21,1% Włoszek w wieku 40–44 lat nie miało potomstwa (w 1990 było to nieco ponad 10%), w 2009 u mężczyzn w tym samym wieku odsetek ten wyniósł 30,8%[16]. Według szacunków z 2015 roku na jedną kobietę przypadało 1,43 narodzonego dziecka; pod tym względem Włochy zajęły 208. miejsce na świecie[14].
W 2014 roku bezrobocie wyniosło 12,7% społeczeństwa, w 2013 – 12,2%[14].
Struktura zatrudnienia była następująca (w procentach; dane za lata 2003/1990): przemysł 24,6/26,8, budownictwo 6,9/7,3, handel 15,4/14,8, transport i łączność 6,2/5,9, rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo 4,8/8,3, inne działy gospodarki 42,1/36,9.
Włochy należą do krajów o najwyższym w świecie poziomie edukacji, czego przejawem jest bardzo duża liczba studentów wynosząca w 2003 roku 1,86 mln, czyli 32,6 na tysiąc mieszkańców; w największych ośrodkach akademickich jak Rzym, Mediolan, Turyn, Neapol, Padwa czy Bolonia z najstarszym uniwersytetem na świecie studiuje po kilkadziesiąt tysięcy osób. W tym samym roku użytkownikami komputerów było 15,7 mln osób.
Wskaźnik urbanizacji rośnie powoli ze względu na ostre tempo wyludniania się największych miast i przenoszeniem się ludności na przedmieścia – formalnie wiejskie. Statystyka włoska ponadto nie publikuje oficjalnych danych o zespołach miejskich, tylko o gminach w ich ścisłych granicach administracyjnych, niezależnie od statusu prawnego. W 2003 roku w miastach mieszkało prawie 68% ludności, przy czym wskaźnik koncentracji ludności w największych miastach jest wyraźnie mniejszy niż w innych podobnej wielkości krajach Unii. Od połowy lat 80.XX w. Włochy notują znaczny napływ imigrantów, głównie z Albanii (Apulia), krajów arabskich północnej Afryki oraz Ameryki Południowej, którzy zasiedlili zwłaszcza Rzym i jego peryferia oraz okolice Mediolanu i Turynu, a także inne miasta na północy kraju. Liczba imigrantów w 2003 roku wyniosła 1,126 mln, czyli 2% ludności, z czego około 32 tysiące stanowili Polacy. Wspomniana migracja ludności większych miast jest bardzo ciekawym zjawiskiem powodującym – niekiedy drastyczny – spadek zaludnienia głównych miast na rzecz osiedli podmiejskich.
Imigranci[edytuj | edytuj kod]
Włochy dopiero w latach 80. XX wieku stały się krajem będącym celem wielu imigrantów. Obecnie nielegalna imigracja stanowi duży problem dla rządu włoskiego, bowiem kraj ten posiada linię brzegową o długości 7600 km, którą trudno jest zupełnie uszczelnić. Każdego roku przybywają tutaj tysiące imigrantów z Afryki, Chin, Indii, Turcji, Filipin, Albanii i innych. Dziesiątki ludzi ginie podczas ciężkiej morskiej przeprawy. W samym roku 2005 do Włoch przybyło około 1 miliona nielegalnych imigrantów. W sumie na wyżej wymienione państwa przypada 38% spośród ogółu przyznanych pozwoleń na stały pobyt.
Duży wpływ na liczbę imigrantów przybywających do Włoch mają uchodźcy; takie wydarzenia jak konflikty na Bałkanach czy w basenie Morza Śródziemnego nie pozostają bez wpływu na ruchy imigracyjne. W 2005 roku zanotowano 95 500 wniosków o azyl. W obecnych czasach coraz większy napływ ludności napływa tutaj z takich krajów jak: Afganistan, Iran czy Irak.
Oczywistym wydaje się fakt, iż sprawa imigracji legalnej i nielegalnej będzie ciągle powracać, ponieważ mimo że obecnie imigranci stanowią około 2,5% społeczeństwa włoskiego, ich liczba ciągle rośnie. W 2007 włoski rząd oszacował, że w kraju żyje już ponad 1 milion muzułmanów. Innymi licznymi grupami imigrantów mieszkających we Włoszech są: obywatele dawnej Jugosławii (800 tys.), Albańczycy (~500 tys.), Azjaci (360 tys.), Rumuni (320 tys.), ludność z Europy Wschodniej (300 tys.), ludność z Ameryki Południowej (280 tys.), Afrykańczycy (220 tys.), Francuzi (180 tys.), Chińczycy (140 tys.), Ukraińcy (107 tys.), Niemcy (100 tys.), Polacy (60 tys.) oraz pozostałe grupy ludzi, których liczba ogółem szacowana jest na około 270 tys.
W 2015 najliczniejszą grupę uchodźców napływających do Włoch stanowili Syryjczycy, Libańczycy oraz Erytrejczycy, podstawowym motywem emigracji jest wojna i przemoc w kraju rodzimym[17].
Religia[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Religia we Włoszech.
Bractwo Najświętszego Sakramentu, Barletta
Prawie całą ludność stanowią katolicy – 87,6% (licząc wszystkich ochrzczonych), z których niewielu regularnie praktykuje. Przez długi czas o stanie praktyk religijnych obowiązywały dane, że około 30% Włochów uczestniczy w niedzielnych nabożeństwach przynajmniej raz w tygodniu, a kolejne 20% przynajmniej raz w miesiącu. Dane te pochodziły z ośrodków sondażowych, w których respondenci sami określali własne zaangażowanie religijne. Jednakże badania przeprowadzone przez Patriarchat Wenecji w 619 kościołach wykazały, że jedynie 15% wiernych każdej niedzieli uczestniczy we mszach, a 8% przynajmniej raz w miesiącu, co daje razem 23%[18]. W północnej części kraju (włoski Tyrol) żyje kilkadziesiąt tysięcy protestantów, a w całym kraju około 650 tysięcy (1,1%), głównie zielonoświątkowców. Pozostałymi największymi wspólnotami chrześcijańskimi są prawosławni (2,3%) i Świadkowie Jehowy (0,7%). Napływ imigrantów z Albanii i krajów arabskich spowodował wzrost liczby muzułmanów do 1,5 miliona (2,4%), a ich skupiskami są Apulia, Basilicata, Rzym, Genua i Mediolan. Coraz liczniejsi stają się także wyznawcy religii wschodnich, głównie sikhizmu, hinduizmu i buddyzmu (łącznie 0,7%). Ponadto w Rzymie i Mediolanie mieszkają znaczniejsze grupy wyznawców judaizmu – w sumie w całych Włoszech 44 tysiące[19]. 3,4 miliona Włochów (5,8%) formalnie nie należy do żadnej wspólnoty religijnej.
Grupy etniczne i języki[edytuj | edytuj kod]
Prawie całą ludność rodzimą stanowią Włosi, mówiący licznymi dialektami i odmianami języka włoskiego. Ponadto państwo włoskie uznaje istnienie następujących rodzimych mniejszości językowych:
Grupa etniczna
Liczebność
Język ojczysty
Region
Sardyńczycy1 269 000sardyńskiSardynia
Friulowie526 000friulskiFriuli-Wenecja Julijska
Tyrolczycy310 000niemieckiTrydent-Górna Adyga
Oksytańczycy178 000oksytańskiPiemont, Liguria, Kalabria
Romowie130 000cygańskicałe Włochy
Albańczycy98 000albańskipołudniowe Włochy
Frankoprowansalczycy90 000franko-prowansalskiPiemont, Valle d’Aosta
Słoweńcy70 000słoweńskiFriuli-Wenecja Julijska
Ladynowie55 000ladyńskiTrydent-Górna Adyga, Wenecja Euganejska
Francuzi20 000francuskiValle d’Aosta
Grecy20 000greckiKalabria, Apulia
Katalończycy18 000katalońskiSardynia (miejscowość Alghero)
Chorwaci2600molizańskochorwackiMolise
Karyntczycy2000niemiecki, friulskiFriuli-Wenecja Julijska
Karnijczycy3500friulskiFriuli-Wenecja Julijska
Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Włoskie Siły Zbrojne.
Parada wojskowa w Rzymie
Włoskie Siły Zbrojne składają się z czterech rodzajów wojsk: lądowych (Esercito Italiano), sił powietrznych (Aeronautica Militare), marynarki wojennej (Marina Militare) oraz Korpusu Karabinierów. Według rankingu Global Firepower (2026) włoskie siły zbrojne stanowią 10. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 37 mld dolarów (USD)[20].
Oświata[edytuj | edytuj kod]
Osobne artykuły: Oświata we Włoszech i Uniwersytety we Włoszech.
W szkolnictwie włoskim dużą wagę przywiązuje się do integracji młodzieży niepełnosprawnej z pełnosprawną, która jest szeroko realizowana na wszystkich szczeblach systemu szkolnego. Liceum jest nieobowiązkowe.
Służba zdrowia[edytuj | edytuj kod]
W 1978 roku uruchomiono we Włoszech system publicznej opieki zdrowotnej. W kraju tym przeznacza się 9% PKB na opiekę zdrowotną (średnia OECD to 8,9%). Według raportu WHO z 2000 roku, włoska służba zdrowia zajmuje drugie miejsce na świecie pod względem jakości i 3. pod względem wydajności, jeden lekarz przypada na zaledwie 176 osób[21]. Dane statystyczne dotyczące zachorowań i długości życia należą do najlepszych na świecie. Szacowana długość życia to 82 lata, odpowiednio 79 dla mężczyzn, a 85 dla kobiet, wskaźnik umieralności noworodków to 3 na 1000[22]. Według rankingu CIA z 2012 roku, włoska oczekiwana długość życia jest najwyższą w Europie wśród dużych państw (dłuższą oczekiwaną długość życia ma Monako, San Marino i Andora)[23].
Kultura[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2026-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Katolicka procesja, Montereale
Włochy są krajem prawie jednonarodowościowym. Jedynie pewne wymieszanie kultur można zauważyć na terenach przygranicznych w północnej części kraju, gdzie oprócz włoskiego obowiązują języki niemiecki, słoweński lub francuski (w zależności od graniczącego państwa). Duże zwarte skupiska osób o innej narodowości występują w Południowym Tyrolu, odrębnością odznaczają się zwłaszcza wyspy, a mieszkańcy Sardynii uważani są przez niektórych za odrębny naród. Jednak to właśnie Sardynia była inicjatorką zjednoczenia kraju w XIX wieku.
Rytm życia rodzinnego wyznaczony jest przez zwyczaje i tradycje religijne. Nie ma tu jednak zbyt wielu świąt ogólnonarodowych, za to jest bardzo dużo świąt lokalnych, które obchodzone są niezwykle hucznie. Najczęstszą okazją są dni patronów miejscowości. Podczas wszystkich świąt najbardziej rozpowszechnioną tradycją są procesje. Obnoszone są wtedy relikwie i podobizny świętego. Całości towarzyszy wrzawa, muzyka oraz występy, przypominające spektakl teatralny. Największe uroczystości obchodzone są podczas Wielkanocy, począwszy od Wielkiego Piątku. Wówczas to procesje przemierzają ulice i obnoszą figury ukrzyżowanego Chrystusa. Wśród uczestników wyróżniają się zakapturzone postacie w habitach, śpiewające pokutne pieśni.
Uroczystości te odbywają się głównie na zachodnim wybrzeżu Sycylii oraz w miastach południa, np. w Tarencie, Reggio. Natomiast w Wielką Sobotę przez ulice Nocera Tirinesa w Kalabrii przechodzi procesja biczowników.
Narodziny Wenus, Sandro Botticelli, ok. 1485
Przed Bożym Narodzeniem w Neapolu odbywają się targi szopek. Tradycja żywej szopki pochodzi od św. Franciszka z Asyżu, który jako pierwszy ją stworzył.
Obchodzi się tu również dzień Wszystkich Świętych. Zwyczaje nakazują, aby w ten dzień dzieci otrzymywały prezenty od rodziców w imieniu zmarłych krewnych.
Słynny jest również karnawał w Wenecji, który trwa przez pięć dni przed Środą Popielcową. Jest to wielka parada kostiumów i ręcznie wykonywanych masek. Na ten tydzień przyjeżdża do Wenecji wielu turystów, których głównym celem jest uczestniczenie w tych uroczystościach.
Pomimo że Włochy są państwem praktycznie jednonarodowościowym, częściej odczuwane jest ich przywiązanie do danego regionu niż do całego kraju. Odmienność poszczególnych regionów przejawia się w lokalnych tradycjach kulturowych, standardzie życia, dialektach, a także w krajobrazie.
Karnawał w Wenecji
Kultura i tradycja artystyczna Włoch wywarła ogromny wpływ na sztukę i kulturę innych krajów Europy. Niemal każdy zna takie nazwiska jak Leonardo da Vinci, Michał Anioł czy Botticelli.
Ich dzieła, często nawet niekojarzone ze swoimi autorami, weszły na stałe do kanonu sztuki: „Mona Lisa”, Kaplica Sykstyńska lub Pietà. Florencja, Rzym, Wenecja to miasta, do których zdąża wielu Europejczyków chcących poznać swoje kulturowe korzenie.
Język[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Język włoski.
Język włoski jest, pod względem słownictwa, bliski łacinie. Współczesny włoski dużo zawdzięcza takim pisarzom, jak Dante Alighieri i Alessandro Manzoni, którzy za standard obrali język wyedukowanych Toskańczyków. Dzisiaj mówi się, że najlepsza mowa to la lingua toscana in bocca romana (toskański w rzymskich ustach). Aż do niedawna obok oficjalnego języka włoskiego istniało ponad 1,5 tysiąca dialektów. Językiem włoskim na świecie posługuje się ponad 100 milionów ludzi.
Muzyka[edytuj | edytuj kod]
Włochy uważane są za ojczyznę europejskiej muzyki artystycznej i przez wiele stuleci pełniły rolę centrum życia muzycznego w Europie. Tam najefektowniej rozwinęła się muzyka wokalna, we Włoszech powstała opera, ale także liczne gatunki muzyki instrumentalnej początek miały właśnie we Włoszech. W XVII i XVIII wieku najwięcej muzyków zatrudniano – zwłaszcza na bogatych dworach – właśnie z Włoch. Podobnie jak dzisiaj po angielsku, w całej Europie śpiewano najczęściej po włosku.
Siedemnastowieczną Italię – pisze w Historii muzyki Danuta Gwizdalanka – szczęśliwie omijała większość nieszczęść, jakie rujnowały północną część Europy, a przede wszystkim wojny religijne. Włoscy książęta znaczną część ambicji politycznych mogli więc angażować w walkę o prestiż, prowadzoną bronią pokojową, acz czasem niemniej kosztowną od armat: spektakularnym mecenatem artystycznym[24].
Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]
Na Półwyspie Apenińskim, a zwłaszcza w Rzymie, powstały zręby liturgii, której podstawą był jednogłosowy śpiew. Pod koniec VI w. uporządkował rozmaite śpiewy liturgiczne papież Grzegorz I i z tego powodu nosi on nazwę chorał gregoriański. W następnych stuleciach powstawały ciągle jednak nowe śpiewy, w tym sekwencje takie jak Dies irae oraz Stabat Mater[25].
Renesans i barok[edytuj | edytuj kod]
Najbardziej popularnym gatunkiem muzyki w XVI w. był madrygał śpiewany na ogół na 4 lub 5 głosów. Z upływem czasu stawał się coraz bardziej wirtuozowski, zwłaszcza że na najbogatszych dworach madrygały wykonywali zawodowi śpiewacy i śpiewaczki. Inny, znacznie poważniejszy charakter miała muzyka kościelna, której głównym przedstawicielem był Giovanni Pierluigi da Palestrina, kompozytor i śpiewak papieski.
Claudio Monteverdi – najwybitniejszy kompozytor włoski z przełomu renesansu i baroku, twórca opery, mal. B. Strozzi
Ogromnie ważnym ośrodkiem muzycznym stała się w renesansie Wenecja, w której rozkwitała muzyka religijna pisana dla bazyliki św. Marka, ale także świecka – komponowana na potrzeby bogatych i lubiących się bawić wenecjan. Z tego też powodu to właśnie w Wenecji rozpoczęła się efektowna historia europejskiej muzyki instrumentalnej.
Przełom stylistyczny, jaki dokonał się w muzyce eur. ok. 1600, był niemal całkowicie dziełem kompozytorów włoskich[26].
Do przełomu tego przyczyniła grupa filozofów, artystów i miłośników muzyki we Florencji zwana Cameratą, która na wzór antycznego dramatu stworzyć chciała podobny gatunek teatralno-muzyczny. „Wynalazek” ich udoskonalił Claudio Monteverdi w Mantui i tak powstała opera.
Opera rozkwitała przede wszystkim w Wenecji, gdzie powstały pierwsze w Europie publiczne teatry operowe. Ważny był Rzym, gdzie jednak losy sztuki zazwyczaj zależały od upodobań papieży, a wielu z nich sprzeciwiało się „grzesznej rozrywce”. Specjalnie piętnowano obecność kobiet na scenie, co spowodowało upowszechnienie się śpiewu kastratów. U schyłku XVII w. prym w sztuce operowej zdobył Neapol, a przyczynił się do tego swymi dziełami Alessandro Scarlatti. Opery w stylu neapolitańskim pisywano i wystawiano w całej Europie.
Rozkwitała też muzyka instrumentalna. Na instrumenty klawiszowe komponował m.in. Girolamo Frescobaldi. W Wenecji i Bolonii przybywało znakomitych skrzypków. W północnych Włoszech rodziny lutnicze Stradivarich, Amatich, Guarnerich budowały instrumenty uważane do dzisiaj za niedoścignione. Pisywano utwory solowe (sonata da chiesa, sonata da camera), concerti grossi na orkiestry oraz koncerty dla solistów z towarzyszeniem orkiestry (najsławniejsze – Antonio Vivaldi).
Dla włoskiej muzyki barokowej najważniejsza była opera i styl koncertujący. W praktyce instrumentalnej dominowały instrumenty smyczkowe. Ideałem piękna pozostawał jednak głos śpiewaka – sprawny technicznie, lecz nade wszystko obdarzony wielką siłą wyrazu[27].
Wiek XIX i XX[edytuj | edytuj kod]
Isabella Colbran – znakomita śpiewaczka, dla której komponował opery Rossini
W początkach XIX w. włoscy kompozytorzy operowi nadal byli poszukiwani w całej Europie. O życiu muzycznym w Paryżu decydował Luigi Cherubini, w Niemczech – Giuseppe Spontini. Największą karierę zrobił Gioacchino Rossini, który spopularyzował lżejszą operę buffa, jak popularny do dzisiaj Cyrulik sewilski. Włochem był też najpopularniejszy wirtuoz pierwszej połowy XIX wieku – Niccolò Paganini.
W drugiej połowie XIX wieku muzyka instrumentalna wyraźnie ustępowała przed operą, w której najważniejszym twórcą był Giuseppe Verdi. Do ogromnej popularności jego oper we Włoszech przyczyniały się akcenty patriotyczne w librettach, wspierające walkę narodu włoskiego o niepodległość. Na przełomie XIX i XX wieku włoska opera, nie tracąc światowej już teraz popularności, uległa kolejnej zmianie – powstał weryzm, który przedstawiał na scenie sceny z życia zwykłych ludzi, a nawet epizody o charakterze kryminalnym. Najpopularniejszym kompozytorem takich oper był Giacomo Puccini.
W pierwszej połowie XX wieku we Włoszech nastąpiło ożywienie zainteresowania muzyką instrumentalną (np. Ottorino Respighi). W drugiej połowie Mediolan, w którym powstało jedno z pierwszych studiów muzyki elektronicznej, stał się ważnym ośrodkiem awangardy, której głównymi reprezentantami byli kompozytorzy (Luigi Nono, Luciano Berio).
Sport[edytuj | edytuj kod]
Najpopularniejszym sportem we Włoszech jest piłka nożna. Włosi zdobywali Mistrzostwo świata w piłce nożnej mężczyzn czterokrotnie[28] (1934, 1938, 1982, 2006), dwukrotnie zajęli drugie miejsce (1970, 1994), a raz trzecie (1990). Z kolei w Mistrzostwach Europy triumfowali dwukrotnie (1968, 2020), dwukrotnie zajęli w nich drugie miejsce (2000, 2012), a raz trzecie (1988). Włosi mają w dorobku dużo tytułów w Formule 1 za sprawą zespołu Ferrari, który piętnastokrotnie zdobywał tytuły wśród kierowców i szesnastokrotnie wśród konstruktorów[29]. Włosi odnoszą też sukcesy w sportach zimowych głównie w narciarstwie alpejskim i snowboardzie oraz w biegach narciarskich, biathlonie, short tracku i łyżwiarstwie oraz saneczkarstwie, co sprawia, że co roku we Włoszech odbywają się zawody najwyższej rangi w tych dyscyplinach. Posiadają również wiele ośrodków i obiektów sportowych zarówno rekreacyjnych, nastawionych na turystów, jak i specjalistycznych, przeznaczonych dla profesjonalistów. Także w sportach letnich sportowcy i zespoły tego kraju osiągają wartościowe wyniki zarówno na arenach europejskich, jak i światowych.
Zobacz też[edytuj | edytuj kod]
Informacje w projektach siostrzanych
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach
Wiadomości w Wikinews
Informacje w Wikipodróżach
Definicje słownikowe w Wikisłowniku
Półwysep Apeniński
San Marino
Watykan
Zjednoczone Królestwo Włoch
Włosi
Uwagi[edytuj | edytuj kod]
Moc języka urzędowego oprócz włoskiego posiada również [[Język francuski|francuski]] i [[Język franko-prowansalski|franko-prowansalski]] w regionie [[Dolina Aosty]], [[Język niemiecki|niemiecki]] i [[Język ladyński|ladyński]] w regionie [[Trydent-Górna Adyga]], [[Język słoweński|słoweński]] i [[Język friulski|friulski]] w regionie [[Friuli-Wenecja Julijska]], [[Język sycylijski|sycylijski]] na [[Sycylia|Sycylii]] oraz [[Język sardyński|sardyński]] na [[Sardynia|Sardynii]]. W ustawie nr 482 z 15 grudnia 1999 r. wymienione zostały też inne języki używane przez mniej liczne mniejszości.</ref\n"}},"i":0}}]}'
↑ Moc języka urzędowego oprócz włoskiego posiada również francuski i franko-prowansalski w regionie Dolina Aosty, niemiecki i ladyński w regionie Trydent-Górna Adyga, słoweński i friulski w regionie Friuli-Wenecja Julijska, sycylijski na Sycylii oraz sardyński na Sardynii. W ustawie nr 482 z 15 grudnia 1999 r. wymienione zostały też inne języki używane przez mniej liczne mniejszości.
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
<a href=\"./Włochy#cite_note-cia-15\" id=\"mwBZQ\"<span class=\"mw-reflink-text\" id=\"mwBZU\"<span class=\"cite-bracket\" id=\"mwBZY\"[</span14<span class=\"cite-bracket\" id=\"mwBZc\"]</span</span</a</sup\n<sup about=\"#mwt145\" class=\"mw-ref reference\" rel=\"dc:references\" typeof=\"mw:Extension/ref\" id=\"mwBZg\" data-mw='{\"name\":\"ref\",\"attrs\":{\"name\":\"pdfdz\"},\"body\":{\"id\":\"mw-reference-text-cite_note-pdfdz-17\"}}'<a href=\"./Włochy#cite_note-pdfdz-17\" id=\"mwBZk\"<span class=\"mw-reflink-text\" id=\"mwBZo\"<span class=\"cite-bracket\" id=\"mwBZs\"[</span16<span class=\"cite-bracket\" id=\"mwBZw\"]</span</span</a</sup\n"}}'
↑
Istituto Nazionale diI.N. Statistica Istituto Nazionale diI.N., Principali dimensioni geostatistiche e grado di urbanizzazione del Paese [online], istat.it, 1 września 2014 [dostęp 2018-11-08]  (wł.).
↑ Bilancio demografico mensile gennaio-dicembre 2025. Istituto Nazionale di Statistica (ISTAT), 2026-03-31. [dostęp 2026-07-12]. (wł.).
1 2 Italy - IMF DataMapper. Międzynarodowy Fundusz Walutowy. [dostęp 2026-07-14]. (ang.).
1 2  Błąd w przypisach:
Błąd w składni elementu <ref. Brak tekstu w przypisie o nazwie IMF
BŁĄD PRZYPISÓW
↑
Dlaczego mówimy „Włochy”, a nie „Italia”? [online], Nasz Świat [dostęp 2015-12-05] [zarchiwizowane z adresu 2022-05-21] .
↑
The Meloni Government passes the confidence of the Houses and begins the 19th Legislature [online], Atalayar [dostęp 2022-10-30]  (ang.).
↑
Regioni italiane [online] [dostęp 2021-06-21] [zarchiwizowane z adresu 2021-06-21] .
↑
Regioni italiane [online], Tuttitalia.it [dostęp 2026-06-12]  (wł.).
↑
Comuni italiani per popolazione [online], Tuttitalia.it [dostęp 2026-06-12]  (wł.).
↑ http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf
↑
GDP by Country (2025) [online], Worldometer [dostęp 2026-02-09]  (ang.).
↑ UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition. UNWTO, 2016. s. 8. [dostęp 2016-10-04]. (ang.).
↑ Ropczyński Ł: Włochy. Kierunek Włochy. [dostęp 2015-06-11]. (pol.).
1 2 3 4 Europe :: Italy. CIA. The World Factbook. [dostęp 2016-01-02].
↑  Błąd w przypisach:
Błąd w składni elementu <ref. Brak tekstu w przypisie o nazwie istat
BŁĄD PRZYPISÓW
↑ Anneli Miettinen, Ann a Rotkirch, Ivett Szalma, Annalisa Donno & Maria Letizia Tanturri: Increasing childlessness in Europe: time trends and country differences. Population Research Institute – Väestöliitto. [dostęp 2016-01-02].
↑ O nadziei dla uchodźców. fakty.interia.pl. [dostęp 2015-05-06]. (pol.).
↑ Italian church attendance lower than thought – Telegraph.
↑ Religions in Italy 2013. CENSUR. [dostęp 2013-11-15]. (ang.).
↑ Italy. Global Firepower. [dostęp 2026-04-11]. (ang.).
↑ World Desk Reference: Italy Health. [dostęp 2012-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-01)]. (ang.).
↑ euro.who.int: Selected basic statistics. [dostęp 2012-01-14]. (ang.).
↑ cia.gov: Country Comparison :: Life expectancy at birth. [dostęp 2012-08-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-26)]. (ang.).
↑ D. Gwizdalanka, Historia muzyki 1, Kraków 2005, s. 188.
↑ K. Biegański, hasło: „Włoska muzyka”, Encyklopedia muzyczna PWN, Warszawa 1995, s. 961–963.
↑ Biegański, op. cit., s. 962.
↑ D. Gwizdalanka, Historia muzyki 2, Kraków 2006, s. 60.
↑
World Cup [online], archive.is, 23 maja 2012 [dostęp 2021-02-06] .
↑
Wirtualna Polska MediaW.P.M. S.A Wirtualna Polska MediaW.P.M., Scuderia Ferrari i Shell Helix z sukcesami w Formule 1 [online], moto.wp.pl, 2 listopada 2015 [dostęp 2021-02-06] .
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
Wikimedia Atlas: Włochy – wikiatlas z mapami w Wikimedia Commons
Presidenza della Repubblica – oficjalna strona Prezydenta Włoch
Parlamento – oficjalna strona włoskiego parlamentu
Governo Italiano – portal włoskiego rządu
Język Włoski dla Polaków
p
d
e
Państwa Europy
Państwa
Albania
Andora
Austria
Belgia
Białoruś
Bośnia i Hercegowina
Bułgaria
Chorwacja
Czarnogóra
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
Islandia
Kazachstan
Liechtenstein
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Macedonia Północna
Malta
Mołdawia
Monako
Niemcy
Norwegia
Polska
Portugalia
Rosja
Rumunia
San Marino
Serbia
Słowacja
Słowenia
Szwajcaria
Szwecja
Turcja
Ukraina
Watykan
Węgry
Wielka Brytania
Włochy
Terytoria zależne
Gibraltar (Wielka Brytania)
Guernsey (Wielka Brytania)
Jan Mayen (Norwegia)
Jersey (Wielka Brytania)
Svalbard (Norwegia)
Wyspa Man (Wielka Brytania)
Wyspy Owcze (Dania)
Podmioty o ograniczonym
uznaniu międzynarodowym
Naddniestrze[A]
Kosowo[B]
↑ Naddniestrzańska Republika Mołdawska nie jest uznawana przez żadne w pełni suwerenne państwo.
↑ Republika Kosowa jednostronnie ogłosiła niepodległość, która jest uznawana przez 97 ze 193 państw członkowskich ONZ. Obecnie działa tam specjalna misja Unii Europejskiej – EULEX.
p
d
e
Państwa sprawujące prezydencję Rady Unii Europejskiej
Polska prezydencja 2011 • Polska prezydencja 2025
1958: Belgia; Niemcy Zachodnie
1959: Francja; Włochy
1960: Luksemburg; Holandia
1961: Belgia; Niemcy Zachodnie
1962: Francja; Włochy
1963: Luksemburg; Holandia
1964: Belgia; Niemcy Zachodnie
1965: Francja; Włochy
1966: Luksemburg; Holandia
1967: Belgia; Niemcy Zachodnie
1968: Francja; Włochy
1969: Luksemburg; Holandia
1970: Belgia; Niemcy Zachodnie
1971: Francja; Włochy
1972: Luksemburg; Holandia
1973: Belgia; Dania
1974: Niemcy Zachodnie; Francja
1975: Irlandia; Włochy
1976: Luksemburg; Holandia
1977: Wielka Brytania; Belgia
1978: Dania; Niemcy Zachodnie
1979: Francja; Irlandia
1980: Włochy; Luksemburg
1981: Holandia; Wielka Brytania
1982: Belgia; Dania
1983: Niemcy Zachodnie; Grecja
1984: Francja; Irlandia
1985: Włochy; Luksemburg
1986: Holandia; Wielka Brytania
1987: Belgia; Dania
1988: Niemcy Zachodnie; Grecja
1989: Hiszpania; Francja
1990: Irlandia; Włochy
1991: Luksemburg; Holandia
1992: Portugalia; Wielka Brytania
1993: Dania; Belgia
1994: Grecja; Niemcy
1995: Francja; Hiszpania
1996: Włochy; Irlandia
1997: Holandia; Luksemburg
1998: Wielka Brytania; Austria
1999: Niemcy; Finlandia
2000: Portugalia; Francja
2001: Szwecja; Belgia
2002: Hiszpania; Dania
2003: Grecja; Włochy
2004: Irlandia, Holandia
2005: Luksemburg, Wielka Brytania
2006: Austria, Finlandia
2007: Niemcy; Portugalia
2008: Słowenia; Francja
2009: Czechy; Szwecja
2010: Hiszpania; Belgia
2011: Węgry; Polska
2012: Dania; Cypr
2013: Irlandia; Litwa
2014: Grecja; Włochy
2015: Łotwa; Luksemburg
2016: Holandia; Słowacja
2017: Malta; Estonia(a)
2018: Bułgaria; Austria
2019: Rumunia; Finlandia
2020: Chorwacja; Niemcy
2021: Portugalia; Słowenia
2022: Francja; Czechy
2023: Szwecja; Hiszpania
2024: Belgia; Węgry
2025: Polska; Dania
2026: Cypr; Irlandia
2027: Litwa; Grecja
2028: Włochy; Łotwa
2029: Luksemburg; Holandia
2030: Słowacja; Malta
Trojka
kursywa - przyszłe prezydencje
(a) – za Wielką Brytanię, którą wezwała Unia Europejska do anulowania przewodnictwa w związku z Brexitem
p
d
e
Państwa alpejskie
Austria
Francja
Liechtenstein
Monako
Niemcy
Słowenia
Szwajcaria
Węgry
Włochy
p
d
e
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych
p
d
e
Państwa G6
Państwa członkowskie
Francja
Hiszpania
Niemcy
Polska
Wielka Brytania
Włochy
Kandydaci do G6
Rumunia
p
d
e
Państwa G7
Francja
Japonia
Kanada
Niemcy
Stany Zjednoczone
Wielka Brytania
Włochy
Unia Europejska (dodatkowa reprezentacja)
p
d
e
Członkostwo w Unii Europejskiej
Państwa członkowskie
Austria
Belgia
Bułgaria
Chorwacja
Cypr
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Malta
Niemcy
Polska
Portugalia
Rumunia
Słowacja
Słowenia
Szwecja
Węgry
Włochy
Terytoria specjalne
wchodzące w skład Unii
na podst. art. 349 TFUE
Azory (port.)
Gujana Francuska (fr.)
Gwadelupa (fr.)
Madera (port.)
Majotta (fr.)
Martynika (fr.)
Reunion (fr.)
Saint-Martin[A] (fr.)
Wyspy Kanaryjskie (hiszp.)
Oficjalni kandydaci
Albania
Czarnogóra
Islandia
Macedonia Północna
Mołdawia
Serbia
Turcja
Ukraina
Potencjalni i stowarzyszeni kandydaci
Bośnia i Hercegowina
Gruzja
Kosowo
Maroko
Byłe państwa członkowskie UE
Wielka Brytania (1973–2020)
Terytoria, które
wchodziły w skład EWG/UE
Algieria (1958–1962 jako de iure część Francji)
Grenlandia (1973–1985)
Saint-Pierre i Miquelon (1976–1985 jako departament zamorski Francji)
Saint-Barthélemy[B] (1.12.2009–31.12.2011)
↑ Do 22 lutego 2007 wchodził w skład UE jako integralna część Gwadelupy, ponownie jako część Unii od 1 grudnia 2009.
↑ Do 22 lutego 2007 wchodził w skład UE jako integralna część Gwadelupy.
p
d
e
Strefa euro
Członkowie UGiW i UE
Austria
Belgia
Bułgaria
Chorwacja
Cypr
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Malta
Niemcy
Portugalia
Słowacja
Słowenia
Włochy
Członkowie UGiW spoza UE
Andora
Monako
San Marino
Watykan
Pozostałe państwa i terytoria spoza UE
Czarnogóra
Kosowo
p
d
e
Rada Europy
Państwa spełniające kryterium geograficzne członkostwaCzłonkowie
Albania
Andora
Armenia
Austria
Azerbejdżan
Belgia
Bośnia i Hercegowina
Bułgaria
Chorwacja
Cypr
Czarnogóra
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Gruzja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
Islandia
Liechtenstein
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Macedonia Północna
Malta
Mołdawia
Monako
Niemcy
Norwegia
Polska
Portugalia
Rumunia
San Marino
Serbia
Słowacja
Słowenia
Szwajcaria
Szwecja
Turcja
Ukraina
Węgry
Wielka Brytania
Włochy
Goście specjalni
Kazachstan
Kosowo
Zawieszeni goście specjalni
Białoruś
Obserwatorzy
Stolica Apostolska
Byli członkowie
Rosja
Obserwatorzy pozaeuropejscy
Izrael
Japonia
Kanada
Meksyk
Stany Zjednoczone
p
d
e
Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)
Państwa członkowskie
Albania
Andora
Armenia
Austria
Azerbejdżan
Białoruś
Belgia
Bośnia i Hercegowina
Bułgaria
Chorwacja
Cypr
Czechy
Czarnogóra
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Gruzja
Grecja
Holandia
Hiszpania
Irlandia
Islandia
Kanada
Kazachstan
Kirgistan
Liechtenstein
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Macedonia Północna
Malta
Mołdawia
Monako
Mongolia
Niemcy
Norwegia
Polska
Portugalia
Rosja
Rumunia
San Marino
Serbia
Słowacja
Słowenia
Stany Zjednoczone
Szwajcaria
Szwecja
Tadżykistan
Turcja
Turkmenistan
Ukraina
Uzbekistan
Watykan
Węgry
Wielka Brytania
Włochy
Państwa współpracujące
Afganistan
Algieria
Australia
Egipt
Izrael
Japonia
Jordania
Korea Południowa
Maroko
Tajlandia
Tunezja
p
d
e
Grupa 20 najważniejszych gospodarek światowych
Arabia Saudyjska
Argentyna
Australia
Brazylia
Chiny
Francja
Indie
Indonezja
Japonia
Kanada
Korea Południowa
Meksyk
Niemcy
Południowa Afryka
Rosja
Stany Zjednoczone
Turcja
Unia Europejska
Wielka Brytania
Włochy
p
d
e
Inicjatywa Środkowoeuropejska
Albania
Białoruś
Bośnia i Hercegowina
Bułgaria
Czarnogóra
Chorwacja
Czechy
Macedonia Północna
Mołdawia
Polska
Rumunia
Serbia
Słowacja
Słowenia
Ukraina
Węgry
Włochy
p
d
e
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego
Państwa członkowskie
Albania
Belgia
Bułgaria
Czarnogóra
Chorwacja
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Islandia
Kanada
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Macedonia Północna
Niemcy
Norwegia
Polska
Portugalia
Rumunia
Słowacja
Słowenia
Stany Zjednoczone
Szwecja
Turcja
Węgry
Wielka Brytania
Włochy
Kandydaci
Bośnia i Hercegowina
Struktura
Rada Północnoatlantycka
Grupa Planowania Nuklearnego
Sekretarz Generalny
Sekretariat Międzynarodowy
Zgromadzenie Parlamentarne
Komitet Wojskowy
Międzynarodowy Sztab Wojskowy
Sojusznicze Dowództwo Operacji
Sojusznicze Dowództwo ds. Transformacji
Sojusznicze Dowództwo Sił Połączonych NATO w Brunssum
p
d
e
Unia Łacińska
Język francuski
Francja
Haiti
Monako
Senegal
Wybrzeże Kości Słoniowej
Język hiszpański
Argentyna
Dominikana
Ekwador
Filipiny
Gwatemala
Hiszpania
Honduras
Kolumbia
Kostaryka
Kuba
Meksyk
Nikaragua
Panama
Paragwaj
Peru
Urugwaj
Wenezuela
Język kataloński
Andora
Język portugalski
Angola
Brazylia
Gwinea Bissau
Mozambik
Portugalia
Republika Zielonego Przylądka
Timor Wschodni
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
Język rumuński
Mołdawia
Rumunia
Język włoski
San Marino
Watykan
Włochy
Zakon Maltański
p
d
e
Światowa Organizacja Handlu (WTO)
Albania
Angola
Antigua i Barbuda
Arabia Saudyjska
Argentyna
Armenia
Australia
Bahrajn
Bangladesz
Barbados
Belize
Benin
Boliwia
Botswana
Brazylia
Brunei
Burkina Faso
Burundi
Chile
Chiny
Czad
Czarnogóra
Demokratyczna Republika Konga
Dominika
Dominikana
Dżibuti
Egipt
Ekwador
Eswatini
Fidżi
Filipiny
Gabon
Gambia
Ghana
Grenada
Gruzja
Gujana
Gwatemala
Gwinea
Gwinea Bissau
Haiti
Honduras
Hongkong
Indie
Indonezja
Islandia
Izrael
Jamajka
Japonia
Jordania
Kambodża
Kamerun
Kanada
Katar
Kazachstan
Kenia
Kirgistan
Kolumbia
Kongo
Korea Południowa
Kostaryka
Kuba
Kuwejt
Lesotho
Liechtenstein
Macedonia Północna
Madagaskar
Makau
Malawi
Malediwy
Malezja
Mali
Maroko
Mauretania
Mauritius
Meksyk
Mjanma
Mołdawia
Mongolia
Mozambik
Namibia
Nepal
Niger
Nigeria
Nikaragua
Norwegia
Nowa Zelandia
Oman
Pakistan
Panama
Papua-Nowa Gwinea
Paragwaj
Peru
Południowa Afryka
Republika Środkowoafrykańska
Republika Zielonego Przylądka
Rwanda
Rosja
Saint Kitts i Nevis
Saint Lucia
Saint Vincent i Grenadyny
Salwador
Senegal
Sierra Leone
Singapur
Sri Lanka
Stany Zjednoczone
Surinam
Szwajcaria
Tanzania
Tajlandia
Tajwan
Togo
Tonga
Trynidad i Tobago
Tunezja
Turcja
Uganda
Ukraina
Urugwaj
Wenezuela
Wielka Brytania
Wietnam
Wybrzeże Kości Słoniowej
Wyspy Salomona
Zambia
Zimbabwe
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Unia Europejska, w tym poszczególne państwa członkowskie: Austria
Belgia
Bułgaria
Chorwacja
Cypr
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Malta
Niemcy
Polska
Portugalia
Rumunia
Słowacja
Słowenia
Szwecja
Węgry
Włochy
p
d
e
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)
Państwa członkowskie
Australia
Austria
Belgia
Chile
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
Islandia
Izrael
Japonia
Kanada
Kolumbia
Korea Południowa
Kostaryka
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Meksyk
Niemcy
Norwegia
Nowa Zelandia
Polska
Portugalia
Słowacja
Słowenia
Stany Zjednoczone
Szwajcaria
Szwecja
Turcja
Węgry
Wielka Brytania
Włochy
Byłe państwa członkowskie
Wolne Terytorium Triestu
Kandydaci
Argentyna
Brazylia
Bułgaria
Chorwacja
Indonezja
Peru
Rumunia
Tajlandia
Obserwatorzy
Tajwan
Współpracujący
Brazylia
Chiny
Indie
Indonezja
Południowa Afryka
Unia Europejska (Komisja Europejska bierze udział w pracach OECD)
Organizacje afiliowane
Międzynarodowa Agencja Energetyczna
Agencja Energii Nuklearnej
Europejska Konferencja Ministrów Transportu
Klub Sahelu
p
d
e
EuroMed
Chorwacja
Cypr
Francja
Grecja
Hiszpania
Malta
Portugalia
Słowenia
Włochy
Kontrola autorytatywna (kraj):
ISNI: 0000000121869395
VIAF: 152361066
LCCN: n79021783
GND: 4027833-5
NDL: 00564289
BnF: 11864655t, 119321456
SUDOC: 026389908, 027235408
SBN: CFIV000475
NLA: 35710095
NKC: ge129398
BNE: XX450723
CiNii: DA01369312
J9U: 987007554958205171
PTBNP: 106839
NSK: 000392541
BLBNB: 000061599
KRNLK: KAB202014116
WorldCat: E39PBJvd8mVMcRhwVmbtcqCPcP
Encyklopedie internetowe:
PWN: 4169179
Britannica: place/Italy
Treccani: italia
Universalis: italie-vue-d-ensemble
nowa БРЭ: italiia-02fc0e
ЕСУ: 12857
NE.se: italien, italia
SNL: Italia
VLE: italija-1
Catalana: 0034099
DSDE: Italien
Hrvatska enciklopedija: 28030
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Włochy&oldid=80206975”
Kategorie:
Włochy
Państwa członkowskie Unii Europejskiej
Państwa należące do NATO
Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych
G8
Państwa w Europie Południowej
Ukryte kategorie:
Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2026-05
Artykuły z brakującymi przypisami od 2026-05
Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (powyżej 30k)
Strony z zepsutymi przypisami – wszystkie błędy rozszerzenia cite
Tę stronę ostatnio edytowano 18 lip 2026 o 06:39.
Strona została wyrenderowana z wykorzystaniem Parsoida.
Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Polityka prywatności
O Wikipedii
Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność
Kontakty prawne i dotyczące bezpieczeństwa
Powszechne zasady postępowania
Dla programistów
Statystyki
Oświadczenie o ciasteczkach
Wersja mobilna
Szukaj
Szukaj
Przełącz stan spisu treści
Włochy
319 języków
Dodaj wątek