Organizacja Narodów Zjednoczonych – Wikipedia, wolna encyklopedia
Przejdź do zawartości
Menu główne
Menu główne
przypnij
ukryj
Nawigacja
Strona główna
Losuj artykuł
Kategorie artykułów
Najlepsze artykuły
Częste pytania (FAQ)
Dla czytelników
O Wikipedii
Kontakt
Dla wikipedystów
Pierwsze kroki
Portal wikipedystów
Ogłoszenia
Zasady
Pomoc
Strony specjalne
Ostatnie zmiany
Szukaj
Szukaj
Wygląd
Wspomóż Wikipedię
Utwórz konto
Zaloguj się
Narzędzia osobiste
Wspomóż Wikipedię
Utwórz konto
Zaloguj się
Spis treści
przypnij
ukryj
Początek
1
Historia
2
Cele ONZ
3
Członkostwo ONZ
Przełącz podsekcję Członkostwo ONZ
3.1
Wystąpienie i wykluczenie z ONZ
3.2
Członkowie założyciele
3.3
Obecni członkowie
3.4
Zasady członkostwa
4
Organy ONZ
5
Organizacje wyspecjalizowane ONZ
6
Operacje pokojowe ONZ
7
Przedstawicielstwo w Warszawie
8
Zobacz też
9
Uwagi
10
Przypisy
11
Linki zewnętrzne
Przełącz stan spisu treści
Organizacja Narodów Zjednoczonych
293 języki
Аԥсшәа
Acèh
Адыгабзэ
Afrikaans
Alemannisch
አማርኛ
Aragonés
Ænglisc
अंगिका
العربية
الدارجة
مصرى
অসমীয়া
Asturianu
Авар
अवधी
Aymar aru
Azərbaycanca
تۆرکجه
Башҡортса
Basa Bali
Boarisch
Žemaitėška
Batak Toba
Bikol Central
Беларуская (тарашкевіца)
Беларуская
Български
भोजपुरी
Bislama
ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ
Bamanankan
বাংলা
བོད་ཡིག
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
Brezhoneg
Bosanski
Batak Mandailing
Basa Ugi
Буряад
Català
Chavacano de Zamboanga
閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Нохчийн
Cebuano
Chamoru
کوردی
Corsu
Qırımtatarca
Čeština
Чӑвашла
Cymraeg
Dansk
Dagbanli
Deutsch
Zazaki
Dolnoserbski
Kadazandusun
डोटेली
ދިވެހިބަސް
ཇོང་ཁ
Eʋegbe
Ελληνικά
Emiliàn e rumagnòl
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
Estremeñu
فارسی
Fulfulde
Suomi
Võro
Na Vosa Vakaviti
Føroyskt
Français
Arpetan
Nordfriisk
Furlan
Frysk
Gaeilge
Gagauz
贛語
Kriyòl gwiyannen
Gàidhlig
Galego
Avañe'ẽ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni
Ghanaian Pidgin
ગુજરાતી
Gaelg
Hausa
客家語 / Hak-kâ-ngî
Hawaiʻi
עברית
हिन्दी
Fiji Hindi
Hrvatski
Hornjoserbsce
Kreyòl ayisyen
Magyar
Հայերեն
Արեւմտահայերէն
Interlingua
Jaku Iban
Bahasa Indonesia
Interlingue
Igbo
Iñupiatun
Ilokano
ГӀалгӀай
Ido
Íslenska
Italiano
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut
日本語
Patois
La .lojban.
Jawa
ქართული
Qaraqalpaqsha
Taqbaylit
Адыгэбзэ
Kabɩyɛ
Tyap
Kongo
Gĩkũyũ
Қазақша
ភាសាខ្មែរ
ಕನ್ನಡ
Yerwa Kanuri
한국어
Къарачай-малкъар
کٲشُر
Kurdî
Коми
Kernowek
Кыргызча
Latina
Ladino
Lëtzebuergesch
Лезги
Lingua Franca Nova
Luganda
Limburgs
Ligure
Ladin
Lombard
Lingála
ລາວ
Lietuvių
Latviešu
Madhurâ
मैथिली
Basa Banyumasan
Malagasy
Олык марий
Māori
Minangkabau
Македонски
മലയാളം
Монгол
ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ
ဘာသာမန်
Moore
मराठी
Bahasa Melayu
Malti
Mirandés
မြန်မာဘာသာ
مازِرونی
Nāhuatl
Napulitano
Nedersaksies
Plattdüütsch
नेपाली
नेपाल भाषा
Li Niha
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk bokmål
Novial
ߒߞߏ
Nouormand
Sesotho sa Leboa
Diné bizaad
Chi-Chewa
Occitan
Oromoo
ଓଡ଼ିଆ
Ирон
ਪੰਜਾਬੀ
Pangasinan
Kapampangan
Papiamentu
Picard
Pälzisch
Piemontèis
پنجابی
پښتو
Português
Pinayuanan
Runa Simi
Rumantsch
Romani čhib
Ikirundi
Română
Armãneashti
Tarandíne
Русский
Русиньскый
Ikinyarwanda
संस्कृतम्
Саха тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ
Sardu
Sicilianu
Scots
سنڌي
Davvisámegiella
Sängö
Srpskohrvatski / српскохрватски
Taclḥit
တႆး
සිංහල
Simple English
Slovenčina
سرائیکی
Slovenščina
Gagana Samoa
Anarâškielâ
ChiShona
Soomaaliga
Shqip
Српски / srpski
Sranantongo
SiSwati
Sesotho
Seeltersk
Sunda
Svenska
Kiswahili
Ślůnski
Sakizaya
தமிழ்
Tayal
ತುಳು
తెలుగు
Tetun
Тоҷикӣ
ไทย
ትግርኛ
Türkmençe
Tagalog
Tolışi
Setswana
Lea faka-Tonga
Toki pona
Tok Pisin
Türkçe
Seediq
Xitsonga
Татарча / tatarça
Twi
Reo tahiti
Тыва дыл
Удмурт
ئۇيغۇرچە / Uyghurche
Українська
اردو
Oʻzbekcha / ўзбекча
Tshivenda
Vèneto
Vepsän kel’
Tiếng Việt
West-Vlams
Volapük
Walon
Winaray
Wolof
吴语
IsiXhosa
მარგალური
ייִדיש
Yorùbá
Vahcuengh
ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ
文言
閩南語 / Bân-lâm-gí
粵語
中文
IsiZulu
Edytuj linki
Artykuł
Dyskusja
polski
Czytaj
Edytuj
Edytuj kod źródłowy
Wyświetl historię
Narzędzia
Narzędzia
przypnij
ukryj
Działania
Czytaj
Edytuj
Edytuj kod źródłowy
Wyświetl historię
Ogólne
Linkujące
Zmiany w linkowanych
Prześlij plik
Link do tej wersji
Informacje o tej stronie
Cytuj ten artykuł
Zobacz skrócony adres URL
Przełącz na starszy parser
Drukuj lub eksportuj
Utwórz książkę
Pobierz jako PDF
Wersja do druku
W innych projektach
Wikimedia Commons
Wikicytaty
Element Wikidanych
Wygląd
przypnij
ukryj
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „UN”. Zobacz też: Un.
{{K|es|Naciones Unidas}}<br{{K|ar|الأمم المتحدة}}<br{{K|fr|Nations Unies}}<br{{K|zh|联合国}}<br{{K|ru|Организация Объединенных Наций}}"},"grafika":{"wt":"P20210921AS-0291 (51707174489).jpg"},"podpis grafiki":{"wt":"[[Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych]]"},"flaga_obraz":{"wt":"Flag of the United Nations.svg"},"mapa_obraz":{"wt":"United Nations (Member States and Territories).svg"},"opis_mapy":{"wt":"{{legenda|#009edb|państwa członkowskie ONZ|none|w linii=tak}}"},"język_roboczy":{"wt":"[[język angielski|angielski]], [[język francuski|francuski]], [[język chiński|chiński]], [[język rosyjski|rosyjski]], [[język hiszpański|hiszpański]], [[język arabski|arabski]]"},"siedziba":{"wt":"[[Nowy Jork]], [[Siedziba Główna ONZ|760 United Nations Plaza, New York]]<brDodatkowe biura:<br[[Genewa]]<br[[Wiedeń]]<br[[Nairobi]]<brOśrodek Informacji ONZ<brul. Piękna 19, 00-549 Warszawa"},"siedziba_tekst":{"wt":""},"członkowie":{"wt":"[[Lista państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych|193 państwa]]"},"przywódca":{"wt":"[[António Guterres]]"},"przywódca_opis":{"wt":"[[Sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych|Sekretarz generalny]]"},"przywódca2":{"wt":""},"przywódca_opis2":{"wt":""},"utworzenie":{"wt":"24 października 1945"},"rozwiązanie":{"wt":""},"commons":{"wt":"Category:United Nations"},"www":{"wt":"http://www.un.org"}},"i":0}}]}'
Organizacja Narodów Zjednoczonych
United Nations
Naciones Unidas
‏الأمم المتحدة‎
Nations Unies
联合国
Организация Объединенных Наций
Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych</a"}'
Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych
państwa członkowskie ONZ
Język roboczy
angielski, francuski, chiński, rosyjski, hiszpański, arabski
Siedziba
Nowy Jork, 760 United Nations Plaza, New York
Dodatkowe biura:
Genewa
Wiedeń
Nairobi
Ośrodek Informacji ONZ
ul. Piękna 19, 00-549 Warszawa
Członkowie
193 państwa
Sekretarz generalny
António Guterres
Utworzenie
24 października 1945
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Organizacja Narodów Zjednoczonych, ONZ (ang. United Nations, UN; fr. Organisation des Nations Unies; hiszp. Organización de las Naciones Unidas; ros. Организация Объединённых Наций, Organizacyja Objedinionnych Nacyj; arab. ‏الأمم المتحدة‎, al-Umam al-Muttahida; chiń. 联合国, Liánhéguó) – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 roku[1][2] w wyniku wejścia w życie podpisanej 26 czerwca 1945 w San Francisco Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów[3].
ONZ stawia sobie za cele zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka[4].
Historia[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Osobne artykuły: Karta Atlantycka i Deklaracja Narodów Zjednoczonych.
Idea powołania nowej organizacji światowej powstała jeszcze w czasie trwania II wojny światowej. Za pierwsze dokumenty zapowiadające utworzenie ONZ uznawane są Karta Atlantycka podpisana 14 sierpnia 1941 oraz Deklaracja Narodów Zjednoczonych, tzw. Deklaracja waszyngtońska, która została podpisana w Waszyngtonie 1 stycznia 1942 roku przez przedstawicieli 26 państw (w tym Polski). Kolejna decyzja zapadła na konferencji w Teheranie w roku 1943. Jej głównym pomysłodawcą był prezydent USA Franklin Delano Roosevelt, a nazwę zaproponował premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill (wcześniej określenie „narody zjednoczone” w trakcie wojny stosowano nieraz na określenie sojuszu aliantów przeciw państwom Osi).
Od sierpnia do października 1944 roku przedstawiciele Francji, Chin, Wielkiej Brytanii, USA oraz ZSRR przebywali w Dumbarton Oaks w Waszyngtonie, gdzie przedyskutowano zakres, cele i sposoby działania nowej organizacji.
25 kwietnia 1945 roku zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 państw z całego świata – pierwszych członków organizacji[5]. Za członka ONZ od założenia uznawana jest też Polska, której przedstawiciele (Rząd RP na uchodźstwie uznawany przez państwa-założycieli z wyjątkiem ZSRR) z powodów politycznych nie zostali zaproszeni na konferencję w San Francisco. Zachodni politycy obawiali się bowiem reakcji Józefa Stalina[6]. Podczas konferencji, 26 czerwca, podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, akt prawny regulujący działalność ONZ. Karta została podpisana przez 50 z 51 krajów członkowskich, pozostawiono miejsce dla Polski. Polska podpisała ją po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej 16 października 1945[7]
Organizację Narodów Zjednoczonych powołano do życia 24 października 1945, kiedy postanowienia konferencji ratyfikowało pięciu przyszłych stałych członków Rady Bezpieczeństwa (Chiny, Francja, ZSRR, Wielka Brytania i USA) oraz większość pozostałych państw członkowskich. Powołanie ONZ położyło jednocześnie kres działalności Ligi Narodów, która rozwiązała się formalnie 18 kwietnia 1946, przekazując pełnienie swej misji nowej organizacji.
Rocznica wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych – 24 października 1945 roku – jest obchodzona jako Dzień Narodów Zjednoczonych od 1948 roku[8].
Pierwsza sesja Zgromadzenia Ogólnego rozpoczęła się 10 stycznia 1946 r. w Londynie. Wzięli w niej udział przedstawiciele 51 państw[9].
W grudniu 1945 Kongres Stanów Zjednoczonych wystosował propozycję, aby siedziba ONZ mieściła się w Nowym Jorku, co zostało zaakceptowane. Budynek siedziby głównej otwarto 9 stycznia 1951 roku na terenach podarowanych ONZ przez Johna Rockefellera Jr., gdzie mieści się do dziś. Część instytucji funkcjonuje jednak w innych miastach świata, m.in. w Genewie, Hadze, Nairobi i Wiedniu.
Cele ONZ[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa za pomocą zbiorowych i pokojowych wysiłków.
Rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami na zasadach samostanowienia i suwerennej równości.
Rozwiązywanie konkretnych problemów międzynarodowych (gospodarczych, społecznych, kulturowych, humanitarnych czy dotyczących praw człowieka) na zasadzie współpracy międzynarodowej oraz uznania równości ras, płci, języków i wyznań.
Stanowienie ośrodka uzgadniania działań narodów w imię wspólnych celów.
Członkostwo ONZ[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-05 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Siedziba Główna ONZ, Nowy Jork, Modernizm: architekci Wallace K. Harrison, Max Abramovitz, Le Corbusier i Oscar Niemeyer, 1952
Sala obrad, Genewa
Członkiem ONZ, według artykułu 4. Karty NZ może być „każde państwo miłujące pokój, które przyjęło zobowiązania zawarte w Karcie” i – zdaniem ONZ – „jest w stanie je wypełniać”. Tym samym członkami Organizacji mogą być tylko państwa.
Przyjęcie następuje na podstawie uchwały Zgromadzenia Ogólnego podjętej na zalecenie Rady Bezpieczeństwa (artykuł 18 Karty).
Wystąpienie i wykluczenie z ONZ[edytuj | edytuj kod]
Karta NZ nie określa konkretnych procedur wystąpienia z ONZ, wystąpienie takie jest więc możliwe na mocy jednostronnej deklaracji. Jak dotąd z ONZ wystąpiło tylko jedno państwo – Indonezja w 1965, powróciła jednak do Organizacji już rok później.
Za uporczywe łamanie zasad Karty NZ państwo członkowskie może być usunięte z ONZ przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Taka sytuacja miała miejsce w 1992, gdy wykluczono z Organizacji Jugosławię. Dyskutowano także nad wykluczeniem RPA za stosowanie apartheidu. Istnieje też procedura zawieszenia w prawach członka, podejmowana przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa (w obu przypadkach większością 2/3 głosów).
Członkowie założyciele[edytuj | edytuj kod]
Członkami założycielami Organizacji Narodów Zjednoczonych było 51 państw. Wśród nich:
państwa, które wzięły udział w konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco, podpisały i ratyfikowały Kartę Narodów Zjednoczonych.
państwa, które podpisały Deklarację Narodów Zjednoczonych (1942), podpisały i ratyfikowały Kartę Narodów Zjednoczonych. To kryterium wprowadzono specjalnie dla Polski, bowiem jej przedstawiciele nie mogli uczestniczyć w konferencji w San Francisco z powodu braku rządu, który byłby uznawany przez wszystkie mocarstwa – Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i przeważająca większość krajów świata – uczestników konferencji, uznawały rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w Londynie, zaś Związek Radziecki uznawał podporządkowany sobie Rząd Tymczasowy w Warszawie[a].
Obecni członkowie[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Lista państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych.
</spanmargin-left: auto; margin-right:auto;"}]]}'
Członkowie ONZ według daty przyjęcia do organizacji
Obecnie członkami ONZ są 193 państwa[10]. Do ONZ nie należą podmioty międzynarodowe, które mają:
Status państwa-obserwatora
Stolica Apostolska (Watykan)[b]
Palestyna (uznawana przez 127 państw)[11][12]
Status niepaństwowego obserwatora:
Zakon Maltański (uznawany jako podmiot prawa międzynarodowego przez 104 państwa),
Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża – ma on status obserwatora w ONZ, oraz – jako organizacja neutralna – prowadzi też mediacje z rządami (mimo że formalnie nie utrzymuje z nimi kontaktów dyplomatycznych) na temat wymiany jeńców, a także zawarł porozumienia z niektórymi organizacjami i instytucjami międzynarodowymi działającymi na polu humanitarnym[13].
Watykan pozostaje jedynym w pełni suwerennym i powszechnie uznanym na arenie międzynarodowej państwem, które nie należy do Narodów Zjednoczonych.
Zasady członkostwa[edytuj | edytuj kod]
suwerenna równość wszystkich członków
wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych
rozwiązywanie sporów środkami pokojowymi
powstrzymanie się od groźby użycia siły lub użycia jej w sposób nieuzgodniony z celami ONZ
okazywanie wszelkiej pomocy ONZ w każdej akcji podjętej zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, jako środka zapobiegawczego lub przymusu
nieingerowanie ONZ w sprawy, które należą do kompetencji wewnętrznych państwa
wpływanie na państwa, które nie są członkami ONZ, aby postępowały zgodnie z jej zasadami w stopniu koniecznym do utrzymania bezpieczeństwa i pokoju
Organy ONZ[edytuj | edytuj kod]
Rada Bezpieczeństwa ONZ w siedzibie ONZ w Nowym Jorku
Struktura ONZ
Zgromadzenie Ogólne – składa się z przedstawicieli wszystkich krajów członkowskich.
Rada Bezpieczeństwa – składa się z 5 stałych członków (Rosja, Chiny, USA, Wielka Brytania, Francja) i 10 członków niestałych wybieranych na 2 lata. Odpowiada za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie.
Rada Gospodarcza i Społeczna – zajmuje się sprawami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi, prawami człowieka, przygotowuje projekty konwencji, ustala wytyczne dla organów pomocniczych.
Rada Powiernicza – powołana została do kontroli nad terytoriami powierniczymi do momentu ich usamodzielnienia, aby działać w interesie ich mieszkańców.
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości – powołany w celu rozstrzygania sporów między państwami. Składa się z 15 sędziów.
Sekretariat – organ wykonawczy pod przewodnictwem sekretarza generalnego, 12 podsekretarzy, posiada liczne biura i departamenty.
Rada Praw Człowieka.
Istnieje również wiele organów doradczych, np. Wojskowy Komitet Sztabowy.
Organizacje wyspecjalizowane ONZ[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Organizacje wyspecjalizowane ONZ.
Jest to system organizacji międzynarodowych funkcjonalnie powiązanych z ONZ na mocy art. 57. Karty NZ: różnego rodzaju organizacje wyspecjalizowane, utworzone na podstawie porozumień zawartych między rządami i posiadające z mocy swych statutów rozległe kompetencje międzynarodowe w dziedzinach gospodarczej, społecznej, kulturalnej, wychowawczej, zdrowia publicznego i innych dziedzinach pokrewnych, będą związane z Organizacją Narodów Zjednoczonych.
ONZ odgrywa w tym systemie centralną rolę, posiadając uprawnienia koordynacyjne, co ma na celu zapobieżenie dublowaniu prawa i osiągnięciu większej efektywności działania. W tej dziedzinie ONZ jest reprezentowana przez Radę Gospodarczą i Społeczną, która „może uzgadniać działalność organizacji wyspecjalizowanych w drodze porozumiewania się z nimi i udzielania im zaleceń, jak również w drodze udzielania zaleceń Zgromadzeniu Ogólnemu i członkom Organizacji Narodów Zjednoczonych” (art. 63 ust. 2 Karty NZ).
Ponadto z ONZ są związane inne organizacje o charakterze powszechnym, m.in.:
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA)
Światowa Organizacja Handlu (WTO)
Operacje pokojowe ONZ[edytuj | edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
Tablica upamiętniająca Organizację Narodów Zjednoczonych wmontowana 1995 r., w 50-lecie istnienia na rondzie ONZ w Warszawie
Osobny artykuł: Operacje pokojowe Narodów Zjednoczonych.
1950–1953, Korea – utrzymanie podziału Półwyspu Koreańskiego, zahamowanie ekspansji komunizmu
1960-1964, Kongo (dziś Demokratyczna Republika Konga) – interwencja ONZ doprowadziła do utrzymania niepodległości kraju i jego integralności terytorialnej; w efekcie wyniosła do władzy prezydenta Mobutu Sese Seko
od 1964 roku, Cypr – stacjonują siły pokojowe, którym nie udało się zapobiec podziałowi wyspy po interwencji Turcji
od 1967 roku, Bliski Wschód, obserwacja konfliktu palestyńsko-izraelskiego, stała obecność kontyngentu ONZ w tym regionie, m.in. na Wzgórzach Golan i w Strefie Gazy
1990–1991, Zatoka Perska – mandat ONZ dla sił brytyjsko-amerykańskich, które wyzwoliły Kuwejt, po zajęciu państwa przez siły irackie (operacja Pustynna Burza)
1992–1994, Somalia – zakończona porażką operacja Przywrócić Nadzieję, która miała skłonić do rozbrojenia walczące strony i zapewnić dostawy pomocy humanitarnej, skończyła się tragiczną misją sił specjalnych – Operacją w Mogadiszu (udział głównie wojsk amerykańskich)
1992–1993, Kambodża – największa operacja pokojowa ONZ, zakończona demokratyzacją kraju
1992–1995, była Jugosławia – siły ONZ UNPROFOR miały zaprowadzić pokój w dawnych republikach związkowych Jugosławii, poniosły fiasko i zostały zastąpione przez siły NATO – IFOR
1993–1996, Rwanda – siły ONZ UNAMIR miały monitorować układ pokojowy, który zawarły dwie największe grupy etniczne zamieszkujące Rwandę – Hutu i Tutsi. Uznawana jest za największą porażkę ONZ[potrzebny przypis]
. Masakra ok. 800 tys. ludzi odbywała się na oczach żołnierzy sił pokojowych (zob. Ludobójstwo w Rwandzie). Wydarzenia te zostały ukazane w filmie Hotel Ruanda.
Przedstawicielstwo w Warszawie[edytuj | edytuj kod]
Osobny artykuł: Siedziba Główna ONZ.
Wcześniej, od 1947[14], udzielanie informacji o ONZ należało do kompetencji przedstawicielstwa tejże organizacji w Pradze (Informační centrum OSN v Praze) przy ul. Panskiej 7. W Polsce Ośrodek Informacji ONZ początkowo mieścił się w al. Niepodległości 186 (1995-2014), obecnie przy ul. Pięknej 19 (2014-)[15].
Zobacz też[edytuj | edytuj kod]
Zobacz też kategorię: Konferencje i obchody ONZ.
Europejska Komisja Gospodarcza
Liga Narodów
Międzynarodowy Trybunał Karny
Model United Nations
ONZ Kobiety
Powszechna deklaracja praw człowieka
Projekt Milenijny Organizacji Narodów Zjednoczonych
Rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ
Światowa Konferencja Praw Człowieka w Wiedniu
Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku
Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Biurze Narodów Zjednoczonych i organizacjach międzynarodowych w Wiedniu
Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Biurze Narodów Zjednoczonych w Genewie
Ambasada RP w Nairobi
Uwagi[edytuj | edytuj kod]
↑ Rząd ten był również uznawany przez Czechosłowację, a Francja utrzymywała przy nim przedstawiciela dyplomatycznego.
↑ Watykan i Stolica Apostolska – stanowią państwa (suwerenne podmioty prawa międzynarodowego) złączone ze sobą ścisłą unią personalną i funkcjonalną. Traktowanie Stolicy Apostolskiej i Watykanu jako odmiennych podmiotów, jakkolwiek uzasadnione z punktu widzenia ustrojowego, nie występuje jednak wyraźnie na gruncie prawa międzynarodowego. W stosunkach międzynarodowych nazwy te bywają stosowane zamiennie, a zaciągnięcie zobowiązania przez jeden z podmiotów jest rozumiane jako wiążące dla obu.
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
↑
History of the United Nations [online], web.archive.org, 27 stycznia 2012 [dostęp 2020-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2012-01-27] .
↑
Organizacja Narodów Zjednoczonych – Zapytaj.onet.pl – [online], zapytaj.onet.pl [dostęp 2020-01-09]  (pol.).
↑
Organizacja Narodów Zjednoczonych. Pokój – Bezpieczeństwo – Współpraca [online], epodreczniki.pl [dostęp 2020-05-06] .
↑
Overview [online], un.org, 2 października 2014 [dostęp 2020-05-06]  (ang.).
↑ Lista członków ONZ, członkowie pierwotni są wyróżnieni kolorowym tłem.
↑ Jonathan Walker, Trzecia wojna światowa. Tajny plan wyrwania Polski z rąk Stalina, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 129.
↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanych w San Francisco dnia 26 czerwca 1945 r. Karty Narodów Zjednoczonych oraz Porozumienia ustanawiającego Komisję Przygotowawczą Narodów Zjednoczonych. dokumenty.rcl.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-09)]. (Dz.U. 1946 nr 2, poz. 6), Oświadczenie Rządowe z dnia 8 lipca 1946 r. w sprawie ratyfikacji przez Polskę Karty Narodów Zjednoczonych podpisanej w Waszyngtonie dnia 16 października 1945 r. (Dz.U. 1947 Nr 23, poz. 90), 65 lat temu Polska podpisała Kartę Narodów Zjednoczonych , Polska w gronie państw założycieli ONZ, Polska w ONZ.
↑ Konferencje i obchody w ONZ.
↑ Historia ONZ. Chronologia wydarzeń.
↑
Member States | United Nations [online], un.org [dostęp 2020-05-06] .
↑
U.N. approves Palestinian „observer state” bid [online], CNN, 29 listopada 2012  (ang.).
↑
Non-member States [online], un.org, 7 sierpnia 2015 [dostęp 2020-05-06]  (ang.).
↑
Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych – z upoważnienia ministra – na zapytanie nr 1798 w sprawie statusu i działalności Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża [online] .
↑ https://www.osn.cz/wp-content/uploads/2014/12/vse-o-osn-historie.pdf.
↑
"},"opublikowany":{"wt":"unic.un.org.pl"},"data dostępu":{"wt":"2024-04-24"}},"i":0}}]}'/UNIC Warszawa [online], unic.un.org.pl [dostęp 2024-04-24] .
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
Zobacz kolekcję cytatów Organizacja Narodów Zjednoczonych w Wikicytatach
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt. budżetu ONZ na rok 2006
Zobacz hasło Organizacja Narodów Zjednoczonych w Wikisłowniku
Oficjalna witryna internetowa ONZ
Ośrodek informacji ONZ w Polsce
Agendy ONZ w Polsce
Organizacje międzynarodowe: ONZ
p
d
e
Organizacja Narodów Zjednoczonych
Emblemat ONZ
Flaga ONZ
Dokumenty
Deklaracja Narodów Zjednoczonych
Karta Narodów Zjednoczonych
Rezolucje Zgromadzenia Ogólnego
Rezolucje Rady Bezpieczeństwa
Członkostwo
Lista państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych
Członkowie Rady Bezpieczeństwa
Główne organy
Zgromadzenie Ogólne
Rada Bezpieczeństwa
Rada Gospodarcza i Społeczna
UNECA
UNECE
UNECLAC
UNESCAP
UNESCWA
UNGEGN
Rada Powiernicza
Rada Praw Człowieka
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości
Sekretariat
Programy, fundusze i biura
CEDAW
HRC
ILC
IPCC
OCHA
UNAIDS
UNCTAD
UNDCP
UNDP
UNEP
UNFPA
UN-Habitat
UNHCR
UNHCHR
UNICEF
UNITAR
UNODA
UNODC
UNOOSA
UNOSAT
UNRIC
UNRWA
UNSCEAR
UNU
UNV
WFP
Organizacje wyspecjalizowane
FAO
ICAO
IFAD
ILO
IMF
IMO
ITU
UNESCO
UNIDO
UN Tourism
UPU
WHO
WIPO
WMO
Grupa Banku Światowego
Bank Światowy
IBRD
IDA
ICSID
IFC
MIGA
Organizacje powiązane
CTBTO
IAEA
IALA
IBWM
ICCROM
ICCt
ICRC
IHO
IMSO
Interpol
IOM
IOML
ITSO
ISA
ITLOS
IVI
OPCW
PCA
UNIDROIT
UPOV
WCO
WOAH
WTO
Siły pokojowe
BINUB
MINURCAT
MINURSO
MINUSMA
MINUSTAH
MONUA
MONUSCO
ONUB
UNAMA
UNAMIR
UNAMSIL
UNC
UNCRO
UNDOF
UNEF
UNFICYP
UNIFIL
UNMEE
UNMIK
UNMIL
UNMIN
UNMIS
UNMIT
UNOCI
UNOMIG
UNOTIL
UNOSOM I
UNOSOM II
UNPROFOR
UNPSG
UNTAC
UNTSO
Historia
Liga Narodów
IRO
UNCCA
UNCHR
UNPC
UNCCP
UNMOVIC
UNRRA
UNSCOM
UNSCOP
UNWCC
Inne
Międzynarodowe Dni i Tygodnie ONZ
Międzynarodowy Rok ONZ
p
d
e
Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla
XX wiek
1901: Dunant, Passy
1902: Ducommun, Gobat
1903: Cremer
1904: IPM
1905: Suttner
1906: Roosevelt
1907: Moneta, Renault
1908: Arnoldson, Bajer
1909: Beernaert, Estournelles de Constant
1910: MSPB
1911: Asser, Fried
1912: Root
1913: La Fontaine
1917: Czerwony Krzyż
1919: Wilson
1920: Bourgeois
1921: Branting, Lange
1922: Nansen
1925: Chamberlain, Dawes
1926: Briand, Stresemann
1927: Buisson, Quidde
1929: Kellogg
1930: Söderblom
1931: Addams, Butler
1933: Angell
1934: Henderson
1935: Ossietzky
1936: Lamas
1937: Cecil
1938: Biuro Nansenowskie
1944: Czerwony Krzyż
1945: Hull
1946: Balch, Mott
1947: Kwakrzy
1949: Boyd Orr
1950: Bunche
1951: Jouhaux
1952: Schweitzer
1953: Marshall
1954: WKNZdsU
1957: Pearson
1958: Pire
1959: Noel-Baker
1960: Luthuli
1961: Hammarskjöld
1962: Pauling
1963: Czerwony Krzyż
1964: King
1965: UNICEF
1968: Cassin
1969: MOP
1970: Borlaug
1971: Brandt
1973: Kissinger, Lê
1974: MacBride, Satō
1975: Sacharow
1976: Williams, Corrigan
1977: AI
1978: Sadat, Begin
1979: Matka Teresa
1980: Esquivel
1981: WKNZdsU
1982: Myrdal, Robles
1983: Wałęsa
1984: Tutu
1985: Lekarze przeciw Wojnie Nuklearnej
1986: Wiesel
1987: Arias
1988: Siły pokojowe ONZ
1989: Dalajlama
1990: Gorbaczow
1991: Suu Kyi
1992: Menchú
1993: Mandela, de Klerk
1994: Arafat, Peres, Rabin
1995: Pugwash, Rotblat
1996: Belo, Ramos-Horta
1997: ICBL, J. Williams
1998: Hume, Trimble
1999: Lekarze bez Granic
2000: Kim
XXI wiek
2001: ONZ, Annan
2002: Carter
2003: Ebadi
2004: Maathai
2005: MAEA, el-Baradei
2006: Grameen Bank, Yunus
2007: MZdsZK, Gore
2008: Ahtisaari
2009: Obama
2010: Liu
2011: Johnson-Sirleaf, Gbowee, Karman
2012: Unia Europejska
2013: OPCW
2014: Satyarthi, Yousafzai
2015: Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego
2016: Santos
2017: ICAN
2018: Mukwege, Murad
2019: Ali
2020: Światowy Program Żywnościowy
2021: Ressa, Muratow
2022: Bialacki, Memoriał, Centrum Wolności Obywatelskich
2023: Mohammadi
2024: Nihon Hidankyō
2025: Machado
p
d
e
Laureaci Nagrody Sacharowa
XX wiek
1988: Nelson Mandela i Anatolij Marczenko
1989: Alexander Dubček
1990: Aung San Suu Kyi
1991: Adem Demaçi
1992: Matki z Plaza de Mayo
1993: dziennik Oslobođenje
1994: Taslima Nasrin
1995: Leyla Zana
1996: Wei Jingsheng
1997: Salima Ghezali
1998: Ibrahim Rugova
1999: Xanana Gusmão
2000: ¡Basta Ya!
XXI wiek
2001: Nurit Peled, Izzat Ghazzawi, Zacarias Kamwenho
2002: Oswaldo Payá
2003: ONZ
2004: Białoruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy
2005: Kobiety w Bieli, Reporterzy bez Granic i Hauwa Ibrahim
2006: Alaksandr Milinkiewicz
2007: Salih Mahmoud Osman
2008: Hu Jia
2009: Memoriał
2010: Guillermo Fariñas
2011: Mohamed Bouazizi, Asma Mahfuz, Ahmad as-Sanusi, Razan Zajtuna i Ali Farzat
2012: Dżafar Panahi i Nasrin Sotude
2013: Malala Yousafzai
2014: Denis Mukwege
2015: Raif Badawi
2016: Nadia Murad i Lamiya Aji Bashar
2017: opozycja demokratyczna w Wenezueli
2018: Ołeh Sencow
2019: Ilham Tohti
2020: opozycja demokratyczna na Białorusi
2021: Aleksiej Nawalny
2022: naród ukraiński
2023: Mahsa Żina Amini i ruch „Kobieta, Życie, Wolność”
2024: María Corina Machado i Edmundo González Urrutia
2025: Andrzej Poczobut oraz Mzia Amaghlobeli i gruziński ruch protestujący
p
d
e
Kwartet bliskowschodni
Strony negocjujące
Palestyna (Autonomia Palestyńska)
Izrael
Kwartet dyplomatyczny
Unia Europejska
Rosja
ONZ
USA
Specjalny wysłannik
Wolfensohn (2005–2006)
Blair (2007–2015)
de Boer (2015–2017)
Clarke (od 2018)
Kontrola autorytatywna (międzynarodowa organizacja rządowa):
ISNI: 0000000123317789
VIAF: 144904638
ULAN: 500354403
LCCN: n79021345, sh98000836
GND: 333-5
NDL: 00288555
LIBRIS: vs686bpd13rcfvg
BnF: 118650631
SUDOC: 026395258
NLA: 35561510
NKC: kn20010711348
BNE: XX89609
BIBSYS: 90058028
CiNii: DA00472305
Open Library: OL2783975A
NUKAT: n96403055
J9U: 987007269142505171
PTBNP: 453125, 21633
LNB: 000004368
NSK: 000003792
BNA: 000028736
CONOR: 80266595
ΕΒΕ: 9288
BLBNB: 000559882
KRNLK: KAB201903244
LIH: LNB:V*6183;=BE
Encyklopedie internetowe:
PWN: 3951685
Britannica: topic/United-Nations
The Canadian Encyclopedia: united-nations
Treccani: onu
Universalis: o-n-u-principales-interventions-reperes-chronologiques, creation-de-l-o-n-u, nations-unies
nowa БРЭ: organizatsiia-ob-edinionnykh-natsii-668aab
NE.se: fn
Uppslagsverket Finland: FoerentaNationerna
Nacionālā enciklopēdija: 134741
SNL: FN_-_Forente_nasjoner
VLE: jungtines-tautos
Catalana: 0047565
DSDE: FN_-_Forenede_Nationer
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Organizacja_Narodów_Zjednoczonych&oldid=79289553”
Kategorie:
Organizacja Narodów Zjednoczonych
Organizacje międzynarodowe
Organizacje pokojowe
Laureaci Nagrody Sacharowa
Nobliści – nagroda pokojowa
Ukryte kategorie:
Artykuły z brakującymi przypisami od 2025-05
Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2025-05
Artykuły z brakującymi przypisami od 2011-04
Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (od 10 do 30k)
Tę stronę ostatnio edytowano 11 mar 2026 o 22:52.
Strona została wyrenderowana z wykorzystaniem Parsoida.
Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Polityka prywatności
O Wikipedii
Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność
Kontakty prawne i dotyczące bezpieczeństwa
Powszechne zasady postępowania
Dla programistów
Statystyki
Oświadczenie o ciasteczkach
Wersja mobilna
Szukaj
Szukaj
Przełącz stan spisu treści
Organizacja Narodów Zjednoczonych
293 języki
Dodaj wątek