Википедия Эстәлеккә күсергә Төп меню Төп меню ҡабырға панеленә күсерергә йәшерергә Навигация Баш бит Алфавитлы күрһәткес Ағымдағы ваҡиғалар Мәҡәләләр Һайланған Яҡшы Сифатлы 1 000 мотлаҡ 10 000 әһәмиәтле Башҡортнамә Яңы биттәр Осраҡлы мәҡәлә URL ҡыҫҡартыу Ҡатнашыу Берләшмә Ҡоролтай Һуңғы үҙгәртеүҙәр Белешмә Матди ярҙам Эҙләү Эҙләргә Уҡыу көйләүҙәре Иғәнә Теркәлеү Танылыу Шәхси ҡоралдар Иғәнә Теркәлеү Танылыу Йөкмәткеһе ҡабырға панеленә күсерергә йәшерергә Башы 1 Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар бүлеген күрһәтергә/йәшерергә 1.1 Рәсми булмаған Йөкмәткене күрһәтергә/йәшерергә Баш бит Баш бит Фекер алышыу башҡортса Уҡыу Сығанаҡты ҡарау Тарих Ҡоралдар Ҡоралдар ҡабырға панеленә күсерергә йәшерергә Ғәмәлдәр Уҡыу Сығанаҡты ҡарау Тарих Дөйөм Был биткә һылтанмалар Бәйле үҙгәртеүҙәр Даими һылтанма Бит мәғлүмәттәре Биттән өҙөмтә яһарға Ҡыҫҡа URL алыу Иҫке парсерға күсеү Баҫтырыу/сығарыу Китап төҙөү PDF форматында йөкләү Баҫтырыу өлгөһө Башҡа проекттарҙа Abstract Wikipedia Викимилек Викимедиа Фонды Медиавики Мета-вики Популяризация Викимедиа Күп телле Викикитапхана Викитөрҙәр Викикитаптар Викимәғлүмәт Викифункциялар Викимания Викимәғлүмәт элементы Уҡыу көйләүҙәре ҡабырға панеленә күсерергә йәшерергә Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте Башҡорт Википедияһына рәхим итегеҙ! 300-ләп телдәге ирекле интернет энциклопедияның башҡортса бүлегендә 64 288 мәҡәлә бар. Уны төҙөүҙә һәр кем ҡатнаша ала. Һеҙҙе лә берҙәм ирекмәндәр ғаиләһенә саҡырабыҙ! Welcome to the Embassy! * Добро пожаловать в Посольство! Порталдар Башҡортостан Башҡортостан шәхестәре Башҡортостан ауылдары Фән География Тарих Техника Йәмғиәт Ислам Яңы портал: Башҡорт әҙәбиәте Әүҙем порталдар: Башҡорт әҙәбиәте, Бөрйән, Салауат, Нуриман райондары Көн рәсеме Һайланған мәҡәлә Эдгар По (19 ғинуар 1809 йыл, Бостон, АҠШ — 7 октябрь 1849 йыл, Балтимор, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе, Америка романтизмы вәкиле. Хәҙерге заман детективына һәм психологик проза жанрына нигеҙ һалыусы. Эдгар Поның ҡайһы бер әҫәрҙәре фәнни фантастиканың барлыҡҡа килеүенә һәм үҫешенә булышлыҡ иткән. Уның ижадының үҙенсәлекле һыҙаттары: иррационаллек, мистицизм, һәләкәткә дусар булыу, һүрәтләнеүсе хәлдәрҙең ғәҙәттән тыш булыуы. Бигерәк тә «ҡурҡыныс» һәм мистик хикәйәләр һәм «Ҡарға» шиғырының авторы булараҡ билдәле. Эдгар По новелланы үҙенең төп ижад формаһы итеп алған тәүге Америка яҙыусыларынан. Ул тик әҙәби ижад менән генә көн итергә маташҡан, шуға күрә уның тормошо һәм карьераһы финанс ауырлыҡтарҙа үткән, етмәһә, хәмер менән дә мауыҡҡан булған. Егерме йыл ижади ғүмере эсендә Эдгар По ике повесть, ике поэма, бер пьеса, етмешләгән хикәйә, иллеләп шиғыр, ун тирәһе эссе яҙған. Әҫәрҙәре журналдарҙа һәм альманахтарҙа баҫылған, һуңынан йыйынтыҡтарға тупланған. Эдгар По иҫән сағында тәү сиратта әҙәби тәнҡитсе булараҡ билдәле булыуға ҡарамаҫтан, артабан уның әҙәби әҫәрҙәре донъя әҙәбиәтенә, космология һәм криптографияға йоғонто яһаған. Яҙыусы Европала тыуған иленә ҡарағанда нығыраҡ таныла. Жюль Верн, Говард Филлипс Лавкрафт, Артур Конан Дойл кеүек әҙиптәр Эдгар Поның ижадын юғары баһалай, үҙҙәре популярлаштырған жанрҙарҙа уның беренселеген таный. Эдгар По 1809 йылдың 19 ғинуарында Бостонда, актёрҙар Элизабет Арнольд Хопкинс По һәм Дэвид По ғаиләһендә донъяға килгән. Элизабет По Бөйөк Британияла тыуған. 1796 йыл башында ул әсәһе, шулай уҡ актриса менән, АҠШ-ҡа күсеп килә, бәләкәйҙән сәхнәлә сығыш яһай. Поның атаһы Ирландияла тыуған, шунан атаһы менән Америкаға килгән. Эдгар ғаиләлә уртансы бала булған, уның ағаһы Уильям Генри Леонард (1807—1831) һәм һеңлеһе Розали. ↪ дауамы… Архив • Кандидаттар • Төҙәтеү Шуларҙы беләһегеҙме? Башҡорттарҙың мең һәм ғәйнә ҡәбиләләренең атамаһы 1000 һанын аңлата: улар икеһе лә боронғо ғәскәри берәмек исеменән барлыҡҡа килеүе мөмкин. Беҙҙең эраға тиклем 2000—500 йылдарҙа ике тәгәрмәсле арбаларҙың (рус.)баш. донъя буйлап таралыуы «Мең дә бер кисә» әкиәттәр йыйынтығында Ғәббәсиҙәр хәлифәлегенең хакимы Һарун әр-Рәшит ғәҙел батша булып һүрәтләнә. 1230-сы йылдарҙа Көньяҡ Уралда йәшәгән мадьяр монахы Юлиан, Башҡортостан хакимының мосолман диненә ныҡ инаныуы тураһында хәбәр иткән. 1386 йылдың 14 февралендә Краковта Бөйөк Литва кенәзе Ягайло суҡындырылып, Польша королеваһы Ядвига менән никахлашҡандан һуң Речь Посполитая дәүләте барлыҡҡа килә. Беҙҙең эраға тиклем VII—VI меңлеккә ҡараған Мулла II һәм Дәүләкән II торамаларында йорт атының иң боронғо ҡалдыҡтары табылған. Шулай уҡ беҙҙең эраға тиклемге 2026 йылға ҡараған Көньяҡ Уралда табылған археология ҡаҙылмаларына ярашлы ике тәгәрмәсле арбаларҙы (рус.)баш. тәү башлап һынташты мәҙәниәте кешеләре ҡуллана башлаған. Мали империяһы хакимы Муса Манса 1324 йылда хаж ҡылғанда уны 60—80 мең кеше оҙатып барған. Мәккәгә барған юлда Мали хакимы үҙенең 12 750 тонна алтынын халыҡҡа таратҡан. Алтын Урҙала рәсми рәүештә ислам динен ҡабул иткән ханға ғәрәп илсеһе Ибн Баттута бик юғары баһа бирә: «Донъялағы иң бөйөк һәм иң ҡеүәтле ете батшаның береһе ул». Архив • Тәҡдим • Төҙәтеү Һайланған исемлек һәм портал Һуңғы сифатлы мәҡәлә: Башҡорт уғы. Һуңғы һайланған портал: Башҡортостан ауылдары. Сифатлы мәҡәләләр (17) | Исемлектәр һәм порталдар (1, 1) | Үҙгәртеү Яңы мәҡәлә Мәҡәлә оҫтаһы | Тиҙ башланғыс <small<small♦ Кисәге: [[{{#time:j F|{{CURRENTDAY}}.{{CURRENTMONTH}}.{{CURRENTYEAR}} -1 days}}]] ♦ Иртәгә: [[{{#time:j F|{{CURRENTDAY}}.{{CURRENTMONTH}}.{{CURRENTYEAR}} +1 days}}]] ♦ [[:Ҡалып:Календарь|Барлыҡ көндәр]] ♦</small</small"},"content":{"wt":"{{:{{CURRENTDAY}} {{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|1}}"},"links":{"wt":"<!-- ♦ Кисәге: [[{{#time:j F|{{CURRENTDAY}}.{{CURRENTMONTH}}.{{CURRENTYEAR}} -1 days}}]] ♦ Иртәгә: [[{{#time:j F|{{CURRENTDAY}}.{{CURRENTMONTH}}.{{CURRENTYEAR}} +1 days}}]] ♦ [[:Ҡалып:Календарь|Барлыҡ көндәр]] ♦ --"}},"i":0}}]}' Бөгөн: 16 июль ♦ Кисәге: 15 июль ♦ Иртәгә: 17 июль ♦ Барлыҡ көндәр ♦ Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар Халыҡ-ара Рәсми булмаған Ер: Тәмле аш-һыу (ризыҡ) көнө. Асфальтта һүрәт төшөрөү көнө. Йылан көнө. Милли Грузия: Рухи һөйөү көнө. Уругвай: Халыҡ-ара футбол чемпионатында еңеү көнө. Һөнәри Украина: Бухгалтерҙар көнө. {{:{{CURRENTDAY}} {{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|{{#switch:{{#expr:{{CURRENTYEAR}}-trunc({{CURRENTYEAR}}/10)*10}}|0|5=3|1|6=4|2|7=5|3|8=6|4|9=7}}}} </div"},"links":{"wt":""}},"i":0}}]}' 16 июль юбилярҙары Дунаев Андрей Павлович (1931—1996), мәғариф хеҙмәткәре. 1949 йылдан Башҡорт АССР-ының Балаҡатай районы мәктәптәре уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1967 йылдан Нөгөш һигеҙ йыллыҡ, 1974—1995 йылдарҙа Ҡарлыхан урта мәктәбе директоры. РСФСР уҡытыусылары съезы делегаты (1978). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1987). Сығышы менән ошо райондың Нөгөш ауылынан. Живаев Александр Николаевич (1956), тренер, педагог. Стәрлетамаҡ ҡалаһының 2-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры. Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура һәм спорт хеҙмәткәре. II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы менән бүләкләнеүсе (2022). тулы исемлек Карамова Ирина Марсил ҡыҙы (1961), кардиолог-ғалим. 1984 йылдан Республика кардиология диспансеры табибы, 2000 йылдан баш табип урынбаҫары, 2004 йылдан — баш табип; 2012 йылдан Ашығыс медицина ярҙамы дауаханаһының баш табибы; бер үк ваҡытта 1992 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2015), медицина фәндәре докторы (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2006). Бохаров Евгений Владимирович (1966), эшсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе. Сығышы менән Ишембай районынан. Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы (1971), бейеүсе. 1997—2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленың балет артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008). Злобин Николай Анатольевич (1976), Рәсәйҙең хәрби хеҙмәткәре. Рәсәй Федерацияһы Геройы (2010). Яҡшы мәҡәлә Диноза́врҙар «ҡурҡыныс, ҡот осҡос, хәүефле» һәм σαῦρος «кеҫәртке» — мезозой эраһында Ер йөҙөндә 160 йыл буйы хакимлыҡ иткән умыртҡаһыҙ, ер өҫтө һөйрәлеүселәре отрядына ҡараған хайуан. Улар өҫтөнлөк иткән дәүер — яҡынса һуңғы триас осоронан (бөгөнгөнән 225 миллион йыл элек) аҡбур осоро аҙағына тиклем (бөгөндән 65 миллион йыл элек). Аҡбур осоронан өсөнсөл осорға күскән ваҡытта, сағыштырмаса ҡыҫҡа геологик ваҡыт эсендә, бик күп хайуандар һәм үҫемлектәр менән бергә юҡҡа сыға. Динозаврҙарҙың һөлдәләре планетаның бөтә континенттарында ла табылған. Палеонтологтар тарафынан был хайуандарҙың 500-ҙән артыҡ төрө билдәләнгән һәм тасуирлап һүрәтләнгән Улар ике ҙур төркөмгә бүленә — ҡоштар һәм кеҫәрткеләр. «Динозавр» терминын фәнни әҙәбиәткә 1842 йылда инглиз биологы Ричард Оуэн беренсе тапҡыр индереп ебәрә. Ул был һүҙҙе ташҡа әйләнгән боронғо кеҫәрткеләрҙең тәү табылған һәм ҙурлығы менән ғалимдарҙы таң ҡалдырған һөлдәләрен тасуирлағанда ҡуллана. Таксономик яҡтан атама динозаврҙың теше, тырнағы һәм башҡа үҙенсәлегенә ишара булһа ла, Оуэн был терминды табылған һөлдәләрҙең нәҡ ҙурлығына ҡарап бирә. Үҙенең ҡараштарын нигеҙләп, Оуэн динозаврҙарҙы икенсел осорҙоң ҡалын тиреле хайуандары тип нарыҡлай. XIX быуатта ҙур бегемоттарҙы, филдәрҙе һәм носорогтарҙы тап ҡалын тирелеләр тип йөрөткәндәр, ә икенсел осор тип мезозой дәүере аталған. Ер аҫтында табылған ҙур һөйәктәрҙе боронғо заманда Троя һуғышында ҡатнашыусыларҙан ҡалған тип, Урта быуаттарҙан XIX быуатҡа тиклем туфан ҡалҡыуы ваҡытында һәләк булған бәһлеүән һөйәктәре тип иҫәпләгәндәр. Алыҫ Көнсығышта аждаһа һөйәктәре, уларҙың дауалау сифаты бар тип ҡарағандар. 1824 йылда Король геология йәмғиәте президенты Уильям Бакэнд Юра осоро сланецтарында табылған бик боронғо хайуан һөйәктәре табылыуы хаҡында сығыш яһай. Сағыштырмаса анатомия белгесе Жорж Кювье ярҙамы менән Бакленд табылған һөйәктәрҙе гигант йыртҡыс кеҫәрткенеке тип квалификациялай, һәм уны мегалозавр, йәғни «ғәйәт ҙур кеҫәртке» тип атай. ↪ д а у а м ы… Архив • Кандидаттар • Төҙәтеү Дәреслек Китапхана Өҙөмтә Һүҙлек Милек Викидата Яңылыҡтар Мета Инкубатор Төрҙәр Сәйәхәт Университет «https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баш_бит&oldid=1293969» битенән алынған 30 тел العربية Azərbaycanca تۆرکجه Беларуская Нохчийн Qırımtatarca Чӑвашла Deutsch English Español فارسی Français Gagauz Հայերեն Italiano ქართული Qaraqalpaqsha Қазақша Къарачай-малкъар Кыргызча Русский Саха тыла Simple English Türkmençe Türkçe Татарча / tatarça Тыва дыл ئۇيغۇرچە / Uyghurche Українська Oʻzbekcha / ўзбекча Был бит һуңғы тапҡыр 12:49 20 апрель 2026 үҙгәртелгән. Страница была сгенерирована с помощью Parsoid. Текст Creative Commons Attribution-ShareAlike License буйынса рөхсәт ителгән; өҫтәмә шарттар ҡулланылыуы мөмкин. Тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн, Ҡулланыу шарттарын ҡарағыҙ. Сер һаҡлау сәйәсәте Википедия тураһында Яуаплылыҡтан баш тартыу Тәртип кодексы Эшләүселәр Статистика Cookie ҡулланыу тураһында белдереү Мобиль версия Эҙләү Эҙләргә Йөкмәткене күрһәтергә/йәшерергә Баш бит 30 тел Тема өҫтәү